Chương 1: Tờ Giấy Bán Nhà Trên Bàn Thờ Tổ Tiên

Bảy giờ tối, sân nhà cổ còn đầy họ hàng đến mừng thọ bà nội, chiếc hộp gỗ đựng tờ giấy bán căn nhà của cha mẹ tôi đã được đặt ngay trước bàn thờ tổ tiên. Bà nội ngồi ở ghế cao nhất, tay chống gậy, nhìn thẳng xuống tôi và chờ tôi ký tên để lấy tiền cứu cuộc hôn nhân đang rạn của anh trai tôi. Tôi nhìn chiếc bút được đẩy sát vào tay mình và bỗng nhớ rõ kiếp trước cũng chính chiếc bút này, chính tờ giấy này đã lấy đi căn nhà, lấy đi nơi thờ cha mẹ và đẩy tôi vào những năm tháng kiệt sức đến chết một mình. Hương khói trên bàn thờ cay xè mắt tôi, nhưng đầu óc tôi lại tỉnh táo đến lạnh người, vì tôi biết mình đã trở về đúng ngày định mệnh ấy.

Kiếp trước tôi đã mềm lòng trước nước mắt của chị dâu và những lời về tổ tiên của bà nội, rồi run rẩy ký tên trong tiếng thở phào của cả nhà. Căn nhà nhỏ cha mẹ để lại bị bán đi, tiền chảy vào những khoản nợ và những bữa tiệc giữ thể diện cho vợ chồng anh trai, còn tôi ôm chiếc hộp trống từng đựng kỷ vật của cha mẹ rời khỏi nơi ấy. Sau đó tôi vẫn quay lại khu vườn tổ tiên, vẫn thức trắng những đêm mưa lớn để giữ rãnh thoát nước và chống những cành cổ thụ sắp gãy, sáng hôm sau lại lặng lẽ đứng sau lưng anh trai nghe Quốc Thịnh nhận công trước khách quý. Không ai hỏi tôi đã ngủ được bao lâu, không ai nhớ người cứu cây trong đêm là ai, họ chỉ nhớ cháu trai trưởng của dòng họ Phạm giỏi giang và biết giữ gìn cơ nghiệp.

Những năm cuối của kiếp trước, tôi sống trong căn phòng thuê chật hẹp, bệnh nặng mà không còn tiền, cũng không còn một mái nhà để trở về thắp hương cho cha mẹ. Đêm cuối cùng, tôi gọi cho anh trai ba lần, gọi cho bà nội hai lần, điện thoại chỉ đổ chuông rồi tắt, ngoài cửa sổ mưa vẫn gõ đều lên mái tôn lạnh ngắt. Tôi chết trong căn phòng ấy khi tay còn chạm vào mép chiếc hộp trống, trong lòng chỉ còn một ý nghĩ duy nhất là nếu được làm lại, tôi sẽ không ký nữa. Ý nghĩ ấy vừa dứt thì tiếng chúc thọ ngoài sân kéo tôi trở về hiện tại, trở về chiếc bàn thờ đang ép tôi lặp lại đúng bi kịch cũ thêm một lần nữa.

Bà nội gõ nhẹ đầu gậy xuống nền gạch, giọng bà chậm rãi và nặng nề khi bà nhắc đến công ơn tổ tiên và huyết thống của dòng họ này. Bà nghiêng người về phía bàn thờ, lời bà vang lên đều đều và đầy sức ép: “Hân, cháu là con gái trong nhà, giữ được anh trai cháu, giữ được mái ấm cho hai đứa nhỏ thì căn nhà ấy mới thật sự có phúc, còn cháu giữ khư khư một mình thì tổ tiên nhìn xuống cũng không yên lòng.” Cả sân im lặng nghe bà nói, vài người họ hàng gật đầu như thể lời ấy là lẽ đương nhiên đã được định sẵn từ lâu. Tôi nghe từng chữ mà nhớ lại kiếp trước mình cũng từng cúi đầu trước chính những lời này, từng tin rằng hy sinh thêm một lần thì nhà sẽ yên.

Anh trai tôi đứng dậy, một tay ôm vai chị dâu, một tay dắt hai đứa trẻ đến gần bàn thờ, gương mặt Quốc Thịnh cố giữ vẻ đau lòng của người bị dồn vào đường cùng. Quốc Thịnh hạ giọng đủ để họ hàng xung quanh đều nghe rõ, anh trai đưa hai đứa trẻ tiến thêm một bước rồi mới mở lời: “Em, anh chỉ cần em giúp anh lần này, nếu hôn nhân của anh tan vỡ thì chính em sẽ là người nhìn hai đứa cháu của mình mất một mái nhà trọn vẹn.” Hai đứa trẻ ngơ ngác nhìn tôi, chúng không hiểu người lớn đang dùng mình làm lý do cho điều gì, và chính ánh mắt vô tội ấy khiến tim tôi nhói lên một nhịp. Kiếp trước tôi đã gục ngã ngay ở khoảnh khắc này, còn kiếp này tôi chỉ lặng lẽ đặt tay lên nắp hộp gỗ và giữ nó yên dưới lòng bàn tay mình.

Chị dâu tôi lập tức ôm chặt hai đứa trẻ, nước mắt rơi rất nhanh xuống gò má, giọng chị dâu nghẹn lại khi kể rằng nhà bên ngoại đã hỏi han, họ hàng bên chồng đã bàn tán và chị dâu không còn mặt mũi nào nếu cuộc hôn nhân này đổ vỡ. Thảo Linh ngẩng mặt lên, tiếng khóc của chị dâu vỡ ra giữa sân: “Gia Hân, chị xin em, em bán căn nhà ấy đi, tiền cứu được một gia đình, còn em còn trẻ, còn nghề trong tay, sau này muốn ở đâu mà chẳng được.” Vài người họ hàng quay sang nhìn tôi, ánh mắt họ đã bắt đầu trách móc dù tôi còn chưa nói một lời từ chối nào. Tôi nhìn chị dâu và nhận ra nước mắt ấy luôn đến đúng lúc cần người khác mở hầu bao, còn những khoản chi tiêu trong nhà suốt bao năm qua chưa từng có một lần được hỏi tiền từ đâu mà có.

Tôi cúi đầu nhìn tờ giấy trắng trước mặt, trong đầu hiện lên từng trang ghi chép của cha về rãnh thoát nước tự nhiên và những gốc cây già chỉ cần một trận mưa lớn là sẽ lộ rõ phần rễ đã mục. Cha từng dặn tôi rằng chăm cây cũng như thương người, phải biết đâu là gốc của mình, và căn nhà nhỏ kia chính là gốc cuối cùng cha mẹ để lại cho riêng tôi. Bà nội coi công sức của cha mẹ tôi là điều hiển nhiên, anh trai coi tay nghề của tôi là phần việc Quốc Thịnh có thể nhận thay, còn tôi thì đã dùng cả một kiếp để trả giá cho sự coi thường ấy. Lần này tôi không còn nợ ai một chữ ký để chứng minh mình là người trong nhà nữa.

Tôi chậm rãi đặt chiếc bút xuống mặt bàn, tiếng bút chạm gỗ rất khẽ nhưng đủ khiến cả sân nhà cổ bỗng im bặt. Bà nội cau mày, anh trai tôi sững người, còn chị dâu ôm hai đứa trẻ nín khóc giữa chừng vì kịch bản quen thuộc mà họ chờ đợi đã không diễn ra như mọi lần. Tôi mở hộp gỗ, tự tay thu lại toàn bộ giấy tờ của căn nhà, xếp ngay ngắn rồi đóng nắp lại trước ánh mắt ngỡ ngàng của họ hàng. Trong túi áo của tôi, bản xác nhận quyền sở hữu riêng của căn nhà mà tôi đã lặng lẽ chuẩn bị từ trước vẫn nằm yên, và đó là thứ họ chưa hề biết tới.

Tôi đứng thẳng dậy, hai tay giữ chiếc hộp gỗ trước ngực, ánh mắt tôi dừng lại nơi bàn thờ tổ tiên mà không hề run rẩy. Tôi hướng về phía bà nội, môi tôi khẽ mở và từng chữ rời khỏi miệng tôi rất nhẹ nhưng rõ ràng: “Bà nội, nhà của cha mẹ cháu, cháu không bán.” Câu nói vừa dứt, mấy người họ hàng ngồi gần bàn thờ lập tức xì xầm, có người khẽ lắc đầu như thể tôi vừa làm một việc tày trời. Bà nội nhìn tôi chằm chằm, bàn tay chống gậy của bà siết lại, còn tôi vẫn đứng yên và không tìm cách giải thích thêm một lời nào.

Quốc Thịnh bước lên một bước, vẻ đau lòng trên mặt anh trai biến mất, giọng anh trai gằn xuống khi hỏi tôi có biết mình đang phá nát gia đình này hay không. Tôi nhìn thẳng vào mắt anh trai, hơi thở tôi đều lại trước khi tôi buông ra một câu ngắn ngủi: “Anh, nhà của cha mẹ em không phải cái giá cho cuộc đời anh.” Anh trai tôi chết lặng, vì suốt bao năm qua tôi chưa từng gọi ranh giới ấy thành lời, tôi chỉ im lặng làm thay, trả thay và chịu thay cho Quốc Thịnh. Chị dâu vội kéo tay áo Quốc Thịnh, nước mắt lại trào ra, nhưng lần này không còn ai trong sân lập tức quay sang ép tôi như trước nữa.

Bà nội đứng dậy với sự giúp đỡ của một người họ hàng, giọng bà run lên vì giận khi bà nói về phúc phần, về con gái phải biết điều và về cháu trai trưởng là người giữ mặt mũi cho cả dòng họ. Bà nội nhìn thẳng vào tôi, đầu gậy của bà chỉ xuống tờ giấy trên bàn thờ, từng chữ bà nói ra đều nặng như đá đè xuống vai tôi: “Cháu giữ nhà mà để anh trai cháu mất vợ mất con, thì sau này cháu lấy mặt mũi nào thắp hương trước tổ tiên, lấy tư cách gì bước vào cửa nhà này nữa.” Kiếp trước những lời này từng khiến tôi sợ hãi đến mức ký tên trong nước mắt, sợ bị gọi là bất hiếu, sợ bị cả dòng họ quay lưng. Kiếp này tôi nghe mà chỉ thấy rõ một điều, tình thân trong miệng bà chưa bao giờ là nơi che chở cho tôi, nó chỉ là sợi dây dùng để kéo tôi về chỗ hy sinh quen thuộc.

Tôi liếc nhìn hai đứa trẻ đang nép vào chân mẹ, lòng tôi vẫn đau vì chúng vô tội và vì tôi từng thương chúng thật lòng không toan tính. Nhưng tôi cũng nhớ rất rõ kiếp trước sau khi tôi bán nhà, chính những đứa trẻ ấy lớn lên trong lời kể rằng cô của chúng ích kỷ, và tôi bị cắt đứt khỏi chúng nhẹ nhàng như chưa từng tồn tại. Thương một đứa trẻ không có nghĩa là phải bán đi căn nhà của cha mẹ mình, và giữ một cuộc hôn nhân không thể là việc của người thứ ba bị ép trả giá. Tôi siết chặt hộp gỗ trong tay, tự nhắc mình rằng mềm lòng thêm một lần nữa là tự tay mở cửa phòng thuê lạnh lẽo của kiếp trước.

Sân nhà cổ lặng đến mức tôi nghe rõ tiếng hương tàn rơi xuống đĩa và tiếng mưa xa bắt đầu gõ lên mái ngói cũ. Bà nội chống gậy bước xuống một bậc thềm, giọng bà lạnh hẳn đi, bà tuyên bố trước toàn thể họ hàng: “Từ nay, nếu cháu bước qua cổng này mà không ký, thì cháu đừng xem mình còn là người trong nhà nữa.” Họ hàng đồng loạt nín thở, anh trai tôi nhìn tôi như chờ tôi hoảng sợ mà quay lại bàn thờ, còn chị dâu ôm hai đứa trẻ cúi mặt xuống để giấu đi vẻ nhẹ nhõm vừa thoáng qua. Tôi gật đầu rất khẽ, không khóc, không van xin, cũng không hứa hẹn thêm bất cứ điều gì với những người đã quyết thiên vị từ đầu.

Quốc Thịnh lập tức nắm lấy cơ hội ấy, anh trai bước ra giữa sân và vang giọng đầy đắc ý khi đòi tôi giao lại chìa khóa khu vườn tổ tiên ngay trong đêm nay. Anh trai chỉ tay về phía khu vườn tối đen sau nhà, lời Quốc Thịnh nói ra rành rọt trước họ hàng: “Em đã không còn là người trong nhà thì cũng đừng giữ chìa khóa vườn nữa, từ mai khu vườn này do anh quản lý, không cần em xen vào.” Chị dâu đứng bên cạnh anh trai, tay vẫn ôm hai đứa trẻ, nhưng ánh mắt chị dâu đã sáng lên vì tưởng rằng đuổi được tôi đi thì mọi thứ trong nhà này sẽ lại trở về tay vợ chồng chị dâu. Cả họ hàng nhìn tôi chờ đợi một cơn khóc lóc hoặc một lời cãi vã, còn tôi chỉ lặng lẽ nhìn xuống chiếc chìa khóa cũ đang nằm trong lòng bàn tay mình.

Anh trai tôi cười khẩy, quay sang họ hàng và tuyên bố lớn tiếng rằng ngày mai anh trai sẽ tự mở cổng vườn, tự đón khách quý và chứng minh mình không cần đến tôi. Tôi nhìn anh trai lần cuối, giọng tôi bình thản đến mức chính tôi cũng thấy lạnh, tôi để lại cho anh trai một câu duy nhất: “Anh, ngày mai em sẽ giao đúng thứ anh muốn.” Tôi bước qua cổng nhà cổ mà không ngoái lại, bàn tay trong túi áo chạm vào bản xác nhận quyền sở hữu căn nhà và tờ ghi chép cảnh báo rãnh thoát nước cũ đã có chữ ký xác nhận từ trước. Họ vẫn đang nâng chén sau lưng tôi, vẫn tin rằng tôi chỉ giận dỗi vài ngày rồi sẽ quay về thức đêm giữ vườn như cũ. Không một ai trong sân biết rằng, ngay khi chiếc chìa khóa ấy rời khỏi tay tôi vào sáng mai, mọi hư hại mà tôi từng âm thầm sửa thay sẽ không còn người che giấu nữa.