Chương 1: Vết Keo Nhựa Thông Giả Mạo Và Cuộc Gọi Khóa Chữ Ký Giữa Sảnh Triển Lãm

Tôi đã dùng mười sáu năm tuổi trẻ, hơn ba nghìn giờ thức trắng dưới tầng hầm và toàn bộ số tiền bán đi căn nhà duy nhất mà bà ngoại để lại để cứu bộ sưu tập tranh cổ của nhà họ Phạm khỏi mục nát. Nhưng bức tranh gia bảo đang treo trong chiếc khung gỗ dát vàng trước mặt tôi lúc này lại không có vết vá sợi gai dầu thủ công mà chính tay tôi đã xử lý năm năm trước, thay vào đó là lớp vải dệt công nghiệp phủ màu giả cổ lộ rõ từng sợi đều tăm tắp lạnh lẽo. Ngay dưới chân bức tranh ấy, trong tờ cam kết nguyên tác được in trang trọng để khách mời chiêm ngưỡng, chữ ký chuyên môn của tôi bị làm giả rành rành trên một tác phẩm mà tôi chưa từng được chạm tay kiểm tra.

Sảnh triển lãm tư nhân của nhà họ Phạm sáng rực ánh đèn vàng, hàng chục khách mời thượng lưu nâng ly chúc tụng quanh những chiếc khung gỗ dát vàng được treo ngay ngắn trên tường. Trên bục cao, Phạm Duy Trạch cầm micro, giọng anh ta vang lên đầy tự hào khi giới thiệu Vũ Ngọc Diệp là nữ giám tuyển trẻ đã vực dậy di sản dòng họ trong những năm tháng khó khăn nhất. Bà Đỗ Bích Hạnh đứng ngay bên cạnh, gật đầu với vẻ mãn nguyện rõ rệt, ánh mắt bà quét qua đám đông như muốn khẳng định nhà họ Phạm đã chọn đúng người kế thừa xứng đáng. Chỉ có tôi đứng lặng ở góc khuất gần bức tranh gia bảo, nghe từng lời ca ngợi ấy rơi xuống mà trong lòng không còn dậy lên một gợn sóng nào ngoài cái lạnh buốt chạy dọc sống lưng.

Tôi bước chậm lại gần khung tranh, cúi đầu giả vờ chỉnh lại tấm thẻ giới thiệu để không ai chú ý đến bàn tay đang khẽ run của mình. Ở góc phải của mặt sau lớp lót lộ ra qua mép khung, thứ tôi nhìn thấy không phải là vết vá sợi gai dầu thủ công năm xưa, mà là một lớp keo nhựa thông bóng loáng, đều và trơn tru đến giả tạo. Năm năm trước, chính tôi đã ngồi suốt mười một đêm liền dưới tầng hầm, dùng từng sợi gai dầu mảnh để nối lại phần vải toan bị mục, rồi phủ lên đó một lớp keo nhựa thông nấu theo công thức cũ mà bà ngoại từng dạy tôi phân biệt bằng mùi và độ mờ. Lớp keo thật của tôi không bao giờ bóng như thế, và vết vá của tôi cũng không bao giờ biến mất không để lại một dấu tay nghề nào như vậy.

Một người không hiểu nghề có thể trầm trồ trước màu giả cổ được phủ khéo léo trên bề mặt, nhưng tôi chỉ cần nhìn cấu trúc sợi vải đã biết đây là vải dệt công nghiệp mới được làm cũ trong thời gian ngắn. Sợi vải đều tăm tắp, không có độ co lệch của toan cổ, không có vết nứt chân chim ăn sâu vào lớp sơn gốc, và càng không có hơi thở của một tác phẩm đã sống qua hơn một trăm năm biến động. Tôi tự hỏi trong đầu bằng một logic lạnh đến tàn nhẫn rằng nếu bức tranh này là giả, thì bức tranh thật mà tôi từng cứu bằng cả căn nhà của bà ngoại đã rời khỏi dinh thự này từ khi nào và bằng con đường nào. Câu trả lời chưa cần ai nói ra, bởi chữ ký bị làm giả dưới chân khung đã đủ cho tôi hiểu rằng sự đánh tráo này không phải là tai nạn, mà là một kế hoạch có người đứng sau sắp xếp rất cẩn thận.

Tôi vẫn nhớ ngày ký giấy bán căn nhà nhỏ của bà ngoại, người mua đếm tiền ngay trong căn bếp cũ nơi bà từng nấu cho tôi từng bữa cơm đạm bạc. Khi ấy Phạm Duy Trạch nắm tay tôi trước mặt bà Đỗ Bích Hạnh và nói bằng giọng đầy hứa hẹn rằng anh ta chỉ mượn số tiền này để cứu bức tranh tổ tiên, sau này nhất định sẽ chuộc lại một căn nhà khác cho tôi. Bà Đỗ Bích Hạnh khi ấy cũng nói với giọng xúc động rằng nhà họ Phạm sẽ không bao giờ quên ơn của tôi, rằng tôi chính là con dâu đã cứu lấy danh dự của cả dòng họ. Vậy mà hôm nay, bức tranh được cứu bằng di sản cuối cùng của bà ngoại tôi đã biến mất, còn tôi thì bị dùng tên tuổi để bảo chứng cho một món hàng giả treo giữa sảnh tiệc của chính những người đã thề sẽ không quên ơn ấy.

Phạm Duy Trạch bước xuống khỏi bục, tiến lại gần tôi với nụ cười lịch lãm dành cho ống kính, nhưng khi đứng sát bên tôi, giọng anh ta hạ xuống đầy bề trên: "Hôm nay là ngày ra mắt của Ngọc Diệp với giới truyền thông, em chỉ cần đứng sau hậu trường lo phần kỹ thuật như mười sáu năm qua, đừng bày bộ mặt lạnh lùng làm mất hứng khách quý." Anh ta nói xong còn khẽ nghiêng đầu về phía đám đông, như thể tôi vẫn sẽ ngoan ngoãn lùi bước như mọi lần để nhường ánh sáng cho người mà anh ta muốn nâng đỡ. Tôi nhìn thẳng vào mắt anh ta, không tránh né, cũng không giải thích lấy một lời về bức tranh đang treo trên tường. Sự im lặng của tôi khiến nụ cười trên môi anh ta thoáng khựng lại, nhưng anh ta nhanh chóng lấy lại vẻ tự tin mù quáng vốn có, bởi anh ta luôn tin rằng tôi đã bốn mươi hai tuổi, rời khỏi nhà họ Phạm thì sẽ chẳng còn nơi nào để đi.

Vũ Ngọc Diệp theo sát phía sau anh ta, cô ta cầm ly rượu vang, nở nụ cười ngọt ngào trước mặt khách mời và gọi tôi bằng chị, xưng em với giọng mềm mỏng: "Em cảm ơn chị đã dọn đường cho thế hệ trẻ, nếu không có chị ở hậu trường thì em cũng không dám nhận lời khen của mọi người hôm nay." Lời cảm ơn nghe qua thì khiêm tốn, nhưng từng chữ đều cố tình đóng đinh tôi vào vị trí người làm nền, còn cô ta thì đường hoàng đứng vào vị trí người kế thừa mà tôi đã dùng mười sáu năm để tạo dựng. Vài vị khách đứng gần đó nghe vậy liền gật gù khen cô ta trẻ tuổi mà hiểu chuyện, lại khen Phạm Duy Trạch có mắt nhìn người khi chọn được một nữ giám tuyển vừa có tài vừa có tâm. Tôi nghe hết, ghi nhớ hết, và bỗng thấy rõ một điều rằng trên bàn tiệc do chính máu thịt của mình chống đỡ suốt mười sáu năm, tôi mới là người ngoài duy nhất bị đem ra ký cược cho một món hàng giả.

Tôi giữ giọng bình thản đến mức chính mình cũng thấy lạnh, nhìn thẳng vào anh ta: "Bức tranh này quả thực rất hợp với danh tiếng hiện tại của anh và cô ta." Phạm Duy Trạch nghe không ra ý châm biếm trong câu nói ấy, anh ta còn mỉm cười hài lòng và quay sang nâng ly với một nhà sưu tầm lớn đang tiến lại gần. Vũ Ngọc Diệp cũng cười, cô ta tưởng tôi đã chấp nhận đứng lùi vào góc khuất thêm một lần nữa, tưởng tôi vẫn là người vợ cam chịu sẽ tự nuốt xuống mọi ấm ức để giữ thể diện cho nhà họ Phạm.

Tôi không bước lên bục, không giật lấy micro, cũng không hỏi vì sao họ dám bán đi tâm huyết của tôi rồi mạo danh tôi để bán tiếp một lời dối trá khác. Những câu hỏi ấy nếu thốt ra giữa sảnh tiệc lúc này chỉ đổi lại vài lời phủ nhận trơn tru và một màn diễn vai nạn nhân quen thuộc của mẹ con họ Phạm. Tôi chỉ lặng lẽ lấy điện thoại, bật ống kính phóng đại và chụp lại từng sợi vải dệt công nghiệp ở mép khung, chụp lớp keo nhựa thông bóng giả ở góc tranh, rồi chụp trọn chữ ký chuyên môn bị làm giả trên tờ cam kết nguyên tác. Mỗi lần màn hình sáng lên, tim tôi lại lặng đi một phần, không phải vì tôi còn hy vọng đó là sự nhầm lẫn, mà vì tôi đang tự tay khép lại mười sáu năm tin tưởng bằng những chứng cứ không thể chối cãi nhất.

Chữ ký thật của tôi ở nét cuối luôn có một độ dừng rất nhẹ, đó là thói quen hình thành sau hơn ba nghìn giờ cầm dao tách lớp sơn phủ, bàn tay tôi luôn dừng lại một nhịp trước khi rời khỏi bề mặt để không làm tổn thương lớp màu gốc. Chữ ký trên tờ cam kết này lại kéo dài một cách vội vàng, nét bút trơn và đều như được đồ lại từ một hồ sơ cũ, chứng tỏ người làm giả chỉ nhìn thấy chữ ký của tôi trên giấy chứ chưa từng hiểu bàn tay tôi làm nghề ra sao. Tôi lưu tất cả hình ảnh vào một thư mục riêng, đồng thời chụp lại cả vị trí treo tranh và dòng giới thiệu ghi tên Vũ Ngọc Diệp là người phụ trách phục chế chính của bộ sưu tập. Đến lúc này, sự việc đã không còn là chuyện một người chồng có nhân tình, mà là chuyện danh dự nghề nghiệp của tôi bị lấy ra làm tấm khiên cho một hành vi lừa dối có tổ chức.

Tôi rời sảnh chính, đi thẳng ra hành lang vắng và bấm số gọi cho ông Đinh Thái Sơn. Đầu dây bên kia, ông Đinh Thái Sơn bắt máy bằng giọng điềm đạm quen thuộc: "Buổi triển lãm có chuyện gì khiến cô phải gọi vào giờ này?" Tôi nói rõ ràng từng chữ: "Tôi cần ông khởi động ngay thủ tục thu hồi toàn bộ quyền sử dụng tên tuổi và chữ ký chuyên môn của tôi khỏi mọi hồ sơ liên quan đến bộ sưu tập nhà họ Phạm, không để lại bất kỳ một ủy quyền nào còn hiệu lực." Tôi nghe tiếng bút của ông dừng lại ở đầu dây bên kia, và trong khoảnh khắc im lặng ngắn ngủi ấy, tôi biết ông đã hiểu mức độ nghiêm trọng của chuyện này vượt xa một mâu thuẫn gia đình thông thường.

Ông Đinh Thái Sơn hạ giọng, hỏi tôi một cách thận trọng: "Cô có chắc chắn muốn niêm phong toàn bộ hồ sơ nghiên cứu cá nhân và cắt đứt tư cách chuyên gia bảo chứng cho nhà họ Phạm ngay từ hôm nay không?" Tôi đáp bằng giọng chắc chắn: "Tôi chắc chắn, bởi nếu tôi chậm thêm một ngày, tên của tôi sẽ tiếp tục bị đóng lên những tác phẩm mà tôi chưa từng kiểm tra, và mười sáu năm giữ nghề của tôi sẽ bị dùng để che đậy thêm những lần đánh tráo khác." Ông nói với giọng nguyên tắc: "Trung tâm sẽ tiếp nhận yêu cầu của cô theo đúng trình tự." Ông đồng thời hỏi tôi một cách thận trọng: "Cô có muốn chuẩn bị thêm hồ sơ ly hôn hay không?" Tôi nhìn qua lớp kính về phía sảnh tiệc đang rực sáng, nơi Phạm Duy Trạch đang nâng ly giữa tiếng vỗ tay, rồi trả lời ông: "Hãy chuẩn bị luôn, tôi sẽ không quay lại dinh thự đó với tư cách con dâu nhà họ Phạm thêm một đêm nào nữa."

Cúp máy, tôi đứng yên trong hành lang thêm một lúc, nghe tiếng nhạc và tiếng cười nói vọng ra từ sảnh chính mà lòng mình trống rỗng đến lạ. Không có nước mắt, không có cơn giận bùng lên, chỉ có một cảm giác mệt mỏi đã được đặt xuống sau mười sáu năm gồng gánh một mình. Tôi từng nghĩ nếu một ngày phát hiện ra sự phản bội, tôi sẽ đau đến không thở nổi, nhưng hóa ra khi người ta đã bị hút cạn quá lâu, khoảnh khắc chết tâm lại bình thản đến mức gần như không còn âm thanh. Tôi không cần họ xin lỗi ngay lúc này, bởi một lời xin lỗi thốt ra giữa lúc họ đang đắc thắng sẽ chỉ là một lớp sơn phủ khác, bóng bẩy ở bề mặt và rỗng tuếch ở bên trong.

Khi tiếng vỗ tay trong sảnh chính vang lên giòn giã nhất để chúc mừng Phạm Duy Trạch và Vũ Ngọc Diệp, tôi bấm gửi toàn bộ tệp ảnh phóng đại lớp vải lót công nghiệp và chữ ký bị làm giả cho ông Đinh Thái Sơn. Kèm theo những hình ảnh ấy, tôi chỉ nhắn một lời xác nhận ngắn gọn rằng hãy niêm phong toàn bộ hồ sơ pháp lý, mười bốn ngày nữa tại buổi tọa đàm thẩm định, tôi sẽ tự tay lấy lại tên của mình. Tôi cất điện thoại, quay lưng bước ra khỏi hành lang mà không ngoảnh đầu nhìn lại sảnh tiệc, bởi từ giây phút này, nhà họ Phạm không còn quyền sử dụng tôi như một cái bóng đứng sau hậu trường nữa.