Chương 3: Trận Mưa Phơi Bày Người Nhận Công

Buổi chiều hôm đoàn khách quý đến thăm khu vườn tổ tiên, cơn mưa đầu mùa trút xuống đúng lúc Quốc Thịnh đang dẫn mọi người đi qua lối chính lát đá. Tiếng mưa gõ dồn dập lên mái nhà cổ, nước từ trên cao đổ xuống thành từng dòng đục, chỉ trong ít phút đã phủ kín mặt rãnh sau nhà kho và tràn dần ra hai bên lối đi. Quốc Thịnh vẫn giữ nụ cười quen thuộc, tay anh trai ra hiệu mời khách bước lên hiên, như thể trận mưa này cũng nằm trong phần giới thiệu đầy tự hào của anh trai về khu vườn. Tôi nhận được hình ảnh đầu tiên khi đang ở khu nhà vườn mới, và ngay lập tức tôi nhận ra mặt nước đang dâng ở đúng đoạn rãnh mình từng khoanh lại trong bản ghi chép bàn giao.

Kiếp trước, mỗi lần mưa lớn đổ xuống như thế này, người thức trắng trong vườn luôn là tôi. Tôi đội áo mưa đi dọc từng đoạn rãnh trong đêm, khơi bùn, đỡ những cành già chực gãy và kiểm tra từng gốc cây bị úng nước cho đến gần sáng, còn sáng hôm sau Quốc Thịnh lại thay bộ áo phẳng phiu dẫn khách tham quan và nhận hết lời khen về một khu vườn được gìn giữ chu đáo. Lần này tôi không còn đứng trong cơn mưa ấy nữa, tôi chỉ nhìn mặt nước dâng lên qua đoạn ghi hình được gửi đến và nghe lòng mình lạnh đi từng chút một. Những gốc cây kia là công sức của cha, là ký ức của mẹ, tôi đau chứ, nhưng nỗi đau không còn là sợi dây để người khác kéo tôi quay lại làm thay thêm một lần nào nữa.

Đoạn ghi hình tiếp theo cho thấy nước đã ngập qua mắt cá chân ở đoạn lối đi thấp nhất, đất quanh mấy gốc cây già bắt đầu nhão ra và bốc lên mùi rễ mục nồng nặc giữa sân. Quốc Thịnh chạy đến bên rãnh, áo sơ mi ướt sũng dán vào người, anh trai cố giữ giọng bình tĩnh trước đoàn khách rồi lớn tiếng ra lệnh cho mấy người làm vườn mau dọn sạch nước trên lối đi để khách còn tiếp tục tham quan. Những người làm vườn nhìn nhau, người cầm xẻng, người cầm thùng, nhưng không ai biết phải khơi từ đâu vì nước không rút đi mà chỉ xoáy lại rồi dâng cao hơn sau mỗi đợt mưa mới. Một vị khách đứng dưới hiên khẽ hỏi vì sao khu vườn nổi tiếng có hệ thống thoát nước tự nhiên mà chỉ một trận mưa đã ngập đến mức này, câu hỏi ấy khiến nụ cười trên mặt Quốc Thịnh cứng lại rõ rệt.

Người thợ làm vườn lâu năm ôm tập giấy đã ướt mép bước đến gần, giọng ông dè dặt nhưng gấp gáp khi ông nhắc đến điểm nghẽn cũ: “Đoạn rãnh chính phía sau nhà kho phải kiểm tra đầu tiên, trước đây cô Hân đã dặn rất kỹ chỗ đó, bản vẽ cô ấy để lại có còn giữ không ạ.” Quốc Thịnh quay phắt lại, ánh mắt anh trai lộ rõ vẻ cáu gắt khi anh trai gắt lên đáp lại ông: “Một điểm nghẽn nhỏ không thể làm cả khu vườn rối lên được, mọi người làm ở đây bao nhiêu năm mà còn phải hỏi tôi sao.” Người thợ lâu năm cúi đầu im lặng, bởi bản vẽ vị trí rãnh chính không nằm trong tay ông, nó nằm trong chính tập cảnh báo mà Quốc Thịnh đã nhận rồi tiện tay bỏ vào ngăn kéo nhà kho từ ngày tôi trả chìa khóa. Đoàn khách bắt đầu xì xào, có người nhìn xuống mặt nước dưới chân, có người nhìn thẳng vào người đàn ông vừa giới thiệu rằng mình đã giữ khu vườn này suốt nhiều năm không để xảy ra một sai sót nào.

Bà nội chống gậy bước ra hiên, vạt áo dài của bà đã lấm bùn vì nước bắn lên từ sân, bà nhìn mặt nước dâng mà sắc mặt càng lúc càng nặng xuống. Bà không hỏi Quốc Thịnh vì sao không biết rãnh chính nằm ở đâu, bà cũng không hỏi người làm vườn đang cần thêm người hay thêm dụng cụ gì, câu đầu tiên bà thốt ra vẫn là trách tôi bỏ mặc tổ tiên trong lúc nhà đang gặp chuyện. Bà nội vịn chặt cây gậy, giọng bà run lên vì giận khi bà cất tiếng trách móc tôi qua cuộc gọi đang mở: “Cháu gái gì mà chỉ vì một tờ giấy bán nhà không thành lại đang tâm nhìn cây cối của dòng họ chết úng, người trong nhà cãi nhau đến đâu cũng không được bỏ vườn vào ngày mưa lớn thế này.” Tôi nghe những lời ấy mà ngực nhói lên một nhịp rất quen, bởi kiếp trước cũng chính giọng nói này đã khiến tôi bỏ cả bữa cơm, bỏ cả cơn sốt của mình để chạy vào vườn trong đêm.

Điện thoại của tôi rung lên ngay sau đó, tên bà nội hiện lên cùng lúc với tiếng mưa bên ngoài hiên nhà vườn mới cũng bắt đầu nặng hạt. Tôi bắt máy và nghe tiếng thở gấp của bà lẫn trong tiếng nước chảy xiết ở đầu dây bên kia, bà không để tôi kịp mở lời đã dồn dập ra lệnh cho tôi quay về ngay để xử lý rãnh nước trước khi đoàn khách rời đi trong thất vọng. Bà nội nói bằng giọng vừa khẩn khoản vừa trách móc, từng chữ đều đè nặng xuống như thể tôi mới là người làm nước dâng lên trong vườn: “Hân, cháu về ngay đi, anh cháu đang cần cháu ở đây, cây của tổ tiên mà có chuyện gì thì cháu gánh tội với cả dòng họ này đấy.” Tôi cầm điện thoại đứng yên bên cửa sổ, nhìn mưa quất vào những cây non bác Sáu vừa che lại, và tôi nhận ra bàn tay mình không còn run như những lần bị bà gọi về trong kiếp trước nữa.

Tôi đợi bà nói hết mới trả lời, giọng tôi nhẹ đến mức chính tôi cũng nghe rõ sự bình tĩnh lạnh lẽo trong từng chữ của mình: “Bà nội, cháu đã ghi cảnh báo và bàn giao chìa khóa trước khi rời đi, phần rãnh sau nhà kho cháu cũng đã khoanh rõ trong giấy bàn giao rồi ạ.” Bà nội im lặng một thoáng rồi lập tức cao giọng, bà bảo rằng giấy tờ là giấy tờ, người thật đang đứng trước mặt mới quan trọng, rằng tôi có tay nghề thì phải biết đặt việc nhà lên trên cơn giận dỗi của bản thân. Tôi nhìn xuống cuốn sổ việc đang mở trên bàn, nơi tên của từng người trong khu vườn mới được ghi ngay bên cạnh phần việc của chính họ, rồi tôi đáp lại bà bằng một câu ngắn gọn hơn nữa: “Cháu không còn là người giữ khu vườn tổ tiên, người nhận chìa khóa phải tự chịu trách nhiệm với phần việc đã nhận ạ.” Đầu dây bên kia bỗng lặng đi, chỉ còn tiếng gậy của bà gõ xuống nền hiên nghe khô và gấp, như thể bà lần đầu tiên không tìm được lời nào để biến câu trả lời của tôi thành một tội lỗi.

Ngoài sân khu nhà vườn mới, bác Sáu đã xắn quần lội xuống đoạn rãnh nhỏ phía sau nhà, đôi tay chai sần của bác khơi từng đám lá mục đang chặn dòng nước một cách chậm rãi và chắc chắn. Minh An đứng bên cạnh giữ đèn và cầm cuốn sổ việc, Minh An đọc to tên từng đoạn rãnh vừa được kiểm tra để bác Sáu xác nhận lại, chỗ nào chưa thông thì hai bác cháu ghi rõ người phụ trách và giờ sẽ quay lại xem lần nữa. Bác Sáu ngẩng lên nhìn tôi, giọng bác trầm và ít lời khi bác cất tiếng hỏi tôi: “Cháu có cần sang bên nhà cũ xem một chuyến không, bác biết những gốc cây ở đó gắn với cha cháu suốt bao nhiêu năm.” Tôi lắc đầu, tự tay kéo lại tấm bạt che cho mấy cây non vừa trồng rồi đáp bác bằng giọng rất khẽ: “Bác Sáu, cháu đau lòng vì cây, nhưng cháu sang đó lúc này thì mọi cảnh báo cháu để lại sẽ lại thành thứ không ai cần đọc nữa ạ.”

Cuộc gọi thứ hai đến từ Quốc Thịnh khi nước trong khu vườn tổ tiên đã tràn qua bậc thềm nhà kho và bắt đầu đe dọa mấy gốc cây già trồng sát tường. Anh trai không còn giữ được giọng tự tin như lúc đứng trước khách, hơi thở của anh trai dồn dập và đầy bực bội khi anh trai ép tôi phải nói ngay rãnh chính nằm ở đâu, phải khơi chỗ nào trước và phải xử lý phần rễ đã ngập ra sao. Quốc Thịnh nói nhanh như ra lệnh, từng câu đều mang theo thói quen cũ của một người chưa bao giờ phải tự làm nhưng luôn quen có người đứng sau sửa thay: “Hân, em biết rõ khu vườn này hơn ai hết, em nói đi, bây giờ phải mở đoạn nào trước, anh không thể đứng nhìn khách bỏ về như thế này được.” Tôi nghe tiếng nước chảy ầm ầm phía sau giọng nói của anh trai, nghe cả tiếng người làm vườn gọi nhau trong hoảng loạn, và ký ức về những đêm tôi một mình lội trong thứ nước ấy bỗng trở về rõ đến nhói lòng.

Tôi nhắm mắt lại một nhịp rồi mở ra, giọng tôi vẫn đều và ngắn như một nhát kéo cắt qua sợi dây đã buộc mình suốt nhiều năm: “Anh, vị trí ấy nằm trong giấy cảnh báo em đã bàn giao cho anh, anh mở giấy ra và tự chịu trách nhiệm với khu vườn anh đã nhận giữ.” Quốc Thịnh sững lại ở đầu dây, rồi anh trai lập tức cao giọng trách tôi biết vườn có chuyện mà vẫn ngồi yên, trách tôi cố tình để anh trai mất mặt trước khách quý và họ hàng. Tôi không cãi, không nhắc lại những đêm mưa mình từng thức trắng, cũng không nói thêm một lời chỉ dẫn nào ngoài những gì đã được ghi sẵn trong giấy bàn giao ngày tôi rời đi. Tôi chỉ nói thêm một câu cuối cùng trước khi đặt máy xuống, câu nói nhẹ đến mức nghe như một sự thật vừa được đặt lại đúng chỗ của nó: “Anh đã đứng trước khách nhận mình là người giữ vườn suốt bao nhiêu năm, hôm nay em để anh làm đúng vai trò ấy.”

Ở khu vườn tổ tiên, Quốc Thịnh lao vào nhà kho tìm tập giấy bàn giao trong tiếng gọi giục giã của người làm vườn, nhưng ngăn kéo vừa mở ra, anh trai đã đứng khựng lại vì tập giấy bị bỏ lẫn dưới mấy cuốn sổ tiếp khách và một góc đã thấm nước từ kệ dưới. Anh trai lật vội vài trang, mắt lướt qua những dòng cảnh báo được khoanh đỏ mà không kịp hiểu phải bắt đầu từ đoạn nào, bởi những ghi chép ấy chỉ có ý nghĩa với người từng trực tiếp đi dọc rãnh nước trong đêm và từng chạm tay vào từng gốc rễ mục. Đoàn khách đứng trên hiên nhìn cảnh ấy rất lâu, một vị khách lớn tuổi khẽ lắc đầu rồi nói với người bên cạnh rằng người thật sự giữ vườn thì không thể không biết bản vẽ nằm ở đâu, cũng không thể đến lúc nước dâng mới đi tìm lời cảnh báo. Câu nói ấy không lớn, nhưng nó lan qua hàng hiên nhanh hơn cả tiếng mưa, và những ánh mắt từng ngưỡng mộ Quốc Thịnh bắt đầu đổi sang một vẻ nghi ngờ không ai còn cố giấu nữa.

Một người họ hàng đứng nép dưới mái hiên bỗng nhắc lại chuyện những năm trước, rằng mỗi trận mưa lớn, khi mọi người còn đang ngủ trong nhà cổ thì ngoài vườn đã có ánh đèn pin của tôi đi dọc theo rãnh nước từ lúc nửa đêm. Người khác tiếp lời bằng giọng ngượng ngùng, bảo rằng sáng hôm sau vườn sạch nước, cây không úng, ai cũng khen Quốc Thịnh chu đáo mà không một ai hỏi xem đôi giày của tôi đã lấm bùn đến mức nào và tôi đã thức trắng bao nhiêu đêm như thế. Bà nội nghe thấy hết, bà chống gậy đứng giữa hiên, môi bà mím chặt lại khi những lời thì thầm ấy cứ thế chồng lên nhau và làm cho câu trách móc ban nãy của bà trở nên lạc lõng giữa sân. Lần đầu tiên, sự thật về người giữ vườn không cần tôi phải đứng ra tranh cãi, nó tự lộ ra từ chính miệng của những người từng im lặng hưởng sự yên ổn do tôi tạo nên.

Cùng lúc đó ở khu nhà vườn mới, mưa cũng đổ xuống mái hiên thành từng đợt nặng hạt, nhưng không có tiếng la hét, không có ai chạy đi tìm một người duy nhất để đổ hết trách nhiệm lên vai người đó. Bác Sáu khơi xong đoạn rãnh phía đông thì ký tên mình vào cuốn sổ việc, Minh An kiểm tra lại đoạn rãnh phía tây rồi tự ghi rõ chỗ đất còn mềm bên cạnh tên của mình. Minh An nhìn tôi, giọng Minh An còn lúng túng nhưng rất thật khi Minh An nói rõ phần việc của mình: “Chị Hân, phần này do em làm chưa chắc, lát nữa tạnh mưa em sẽ quay lại kiểm tra lần nữa ạ.” Tôi nghe Minh An nói vậy mà lòng bỗng dịu xuống, bởi ở nơi này, một người thợ trẻ dám nhận phần chưa chắc của mình còn đáng tin hơn một người anh trai đã nhận công suốt bao năm mà chưa từng biết mình không làm được việc gì, và tôi cầm bút ghi tên mình bên cạnh phần lối đi tôi vừa che chắn, không ghi thay cho ai, cũng không để ai ghi thay cho mình.

Khi cơn mưa chưa có dấu hiệu ngớt, một tiếng rắc khô bỗng vang lên từ phía sau nhà kho ở khu vườn tổ tiên, tiếp theo là tiếng đất sụp xuống và tiếng nước đổi dòng ầm ầm tràn thẳng về phía khu đất trồng những gốc cây già nhất. Đoạn rãnh cũ bị nghẽn lâu ngày không chịu nổi sức nước nữa, thành rãnh vỡ ra một mảng lớn, bùn và lá mục bị cuốn theo thành dòng đục ngầu xô vào tận sát gốc cây cổ thụ mà cha từng cứu qua trận mưa lớn nhiều năm về trước. Quốc Thịnh chạy đến trước hàng rào chắn tạm, áo quần anh trai ướt sũng và lấm bùn đến tận đầu gối, miệng anh trai liên tục ra lệnh cho người này lấy bao cát, người kia mang xẻng đến, nhưng khi người làm vườn hỏi phải chặn từ phía nào trước, anh trai lại đứng im không trả lời được. Đoàn khách quý đứng lặng trên hiên cao nhìn xuống, không ai còn chụp ảnh khu vườn, không ai còn hỏi về lịch sử dòng họ, tất cả chỉ nhìn vào người đàn ông đang bất lực trước chính nơi mình vừa khoe là thành quả gìn giữ của bản thân.

Người thợ làm vườn lâu năm bưng tập giấy bàn giao đã được bọc trong túi chống nước bước lên hiên, ông mở đúng trang có khoanh đỏ vị trí đoạn rãnh vừa sụp và đặt nó trước mặt mọi người bằng đôi tay còn run vì lạnh. Ông nói bằng giọng khàn và chậm rãi, không hề lớn tiếng tố cáo ai, nhưng từng chữ đều khiến hàng hiên im phăng phắc: “Chỗ này cô Hân đã cảnh báo từ trước ngày cô ấy rời đi, trong giấy ghi rõ mưa lớn đầu mùa mà không khơi trước thì thành rãnh sẽ sụp và nước sẽ tràn vào gốc cây già.” Bà nội đứng bên cạnh nghe đến đó thì bàn tay chống gậy của bà khẽ run lên, bà vẫn cố mở miệng bênh cháu trai rằng Quốc Thịnh chỉ là chưa quen việc vườn, rằng đàn ông trong nhà bận việc lớn nên không thể nhớ hết những chuyện lặt vặt dưới đất. Nhưng không một vị khách nào gật đầu theo bà như mọi lần nữa, bởi mặt nước đục đang dâng ngay trước mắt họ là câu trả lời rõ ràng hơn bất kỳ lời bênh vực nào.

Tin về đoạn rãnh sụp đến với tôi qua một cuộc gọi ngắn của người thợ lâu năm, ông chỉ báo rằng nước đã tràn vào khu cây già và đoàn khách đang chuẩn bị rời đi sớm hơn dự định. Tôi đứng lặng bên hiên khu nhà vườn mới rất lâu, nghe tiếng mưa gõ lên mái và tưởng tượng ra mùi đất ẩm, mùi rễ mục và tiếng cành già rung lên trong gió ở nơi cha từng cúi xuống cứu từng gốc cây bằng đôi tay trần. Bác Sáu không thúc giục tôi, bác chỉ lặng lẽ đặt một chén trà nóng xuống bàn rồi quay lại với phần việc của mình, như thể bác hiểu có những nỗi đau chỉ cần được tôn trọng chứ không cần bị biến thành lý do để ép một người quay lại con đường cũ. Tôi cầm chén trà mà không uống, trong lòng tôi biết rõ mình vừa giữ được một ranh giới rất khó khăn, ranh giới giữa thương cây và thương lấy chính cuộc đời mình, giữa nhớ cha và tiếp tục để người khác lấy cha ra làm sợi dây trói mình.

Đoàn khách vừa quay lưng bước lên xe trong im lặng thì điện thoại trong túi áo ướt sũng của Quốc Thịnh rung lên liên hồi, màn hình sáng lên giữa cơn mưa xám xịt. Chị dâu gửi đến một dòng tin nhắn ngắn, giọng điệu trong từng chữ vẫn quen thuộc như những lần trước đây khi mọi khoản chi trong nhà đều có một người khác âm thầm lo liệu, chị dâu hỏi rằng tiền sinh hoạt tháng này sao chưa thấy chuyển về, hai đứa nhỏ còn đang chờ đóng mấy khoản cần thiết ở trường. Quốc Thịnh đứng chết lặng trước đoạn rãnh vừa sụp, một tay còn cầm tập giấy cảnh báo đã ướt, một tay cầm điện thoại mà không biết phải trả lời vợ mình bằng cách nào. Khu vườn vừa phơi bày sự bất tài của anh trai trước người ngoài, còn mái nhà mà anh trai luôn khoe là vững vàng lại bắt đầu đòi hỏi thứ mà từ nay không còn ai gửi đến thay nữa.