Chương 6: Cái Giá Của Một Danh Tiếng Rỗng

Buổi trưa hôm đoàn khách quý đặt chân vào khu vườn tổ tiên, tôi đang cùng Minh An quỳ bên một gốc cây già ở khu nhà vườn mới để xem lại phần rễ vừa cắt bỏ đoạn mục. Tiếng kéo chạm vào rễ khô nghe khô và rõ, khác hẳn tiếng nước dâng trong rãnh cũ ở nhà cũ mà kiếp trước tôi đã nghe suốt những đêm mưa tưởng như không bao giờ dứt. Minh An ghi phần việc của mình vào cuốn sổ riêng, chữ còn vụng nhưng từng dòng đều có tên người làm và tên người kiểm tra, không thiếu một ai. Người thợ trẻ ngập ngừng hồi lâu, giọng em nhỏ đi vì sợ chạm vào chuyện cũ khi em hỏi tôi: "Chị Hân, bên nhà cũ hôm nay đông khách như vậy, chị có muốn sang xem cây cổ thụ ra sao không."

Tôi đặt chiếc kéo xuống nền đất ẩm, phủi lớp đất bám trên tay rồi nhìn về phía hàng cây mới trồng còn chưa kịp bén rễ sâu. Tôi đáp lại Minh An bằng giọng bình thản, ngắn đến mức chính mình cũng nghe thấy sự lạnh lẽo trong đó: "Chị không sang, cây ở đó từ ngày chị trả chìa khóa đã không còn là phần việc của chị nữa." Kiếp trước chỉ cần nghe một cành cây nứt nhẹ tôi đã vội chạy sang trong đêm, để rồi sáng hôm sau đứng sau lưng anh trai nghe anh trai nhận hết lời khen của khách. Kiếp này tôi học cách ngồi yên bên phần đất của mình, bởi không phản ứng không có nghĩa là không đau, mà là tôi đã hiểu tình thân không phải chiếc thang để người khác dẫm lên mãi.

Đúng lúc ấy điện thoại trong túi áo tôi rung lên, màn hình hiện tên bác Sáu đang ở khu vườn cũ theo lời gửi bản sao cuốn sổ của cha từ hôm trước. Bác Sáu không nói nhiều, giọng bác trầm và chậm khi bác bảo tôi cứ nghe, đừng vội lên tiếng: "Hân, đoàn khách đã vào tới sân rồi, bác để máy ở túi áo ngoài, cháu nghe được gì thì tự mình giữ lấy." Tôi nghe tiếng bước chân dồn trên lối đá, tiếng Quốc Thịnh cười nói đón khách và tiếng hàng rào quanh cây cổ thụ khẽ rung khi có người dừng lại quá gần. Âm thanh ấy làm sống lưng tôi lạnh đi, không phải vì lo cho danh tiếng của dòng họ, mà vì tôi biết ngày phải trả lời bằng sự thật cuối cùng cũng đã đến.

Qua ống nghe, anh trai vẫn giữ giọng chững chạc quen thuộc của cháu trai trưởng khi dẫn đoàn khách đi dọc lối chính, từng lời đều như đã tập sẵn từ nhiều năm. Quốc Thịnh dừng trước cây cổ thụ, cố ý nói lớn cho mọi người cùng nghe khi anh trai giới thiệu bằng niềm tự hào không hề chao đảo: "Cây này do chính tay tôi giữ qua bao mùa mưa bão, rãnh nước quanh gốc cũng là phần tôi cho người làm lại để cây đứng vững đến hôm nay." Không một ai nhắc đến cha, không một ai nhắc đến những đêm tôi lội nước đến tận đầu gối để khơi lại đường thoát đã bị bùn bịt kín. Hàng rào gỗ quanh gốc cây đứng ngay sau lưng anh trai, lặng lẽ và rõ ràng, làm cho từng lời khoe khoang vừa thốt ra đều trở nên mỏng như lớp sơn cũ sắp bong.

Một vị khách lớn tuổi đứng gần hàng rào nhất, ông nhìn phần rễ nổi lên và đoạn cành lớn vừa nứt rồi quay sang hỏi Quốc Thịnh bằng giọng nghiêm và không còn lịch sự xã giao như lúc mới vào cổng: "Nếu cây vẫn vững như anh nói, vì sao nơi quan trọng nhất của khu vườn lại phải khoanh vùng, khách cũng không được lại gần." Vài người khác tiếp nối bằng những câu hỏi về lối đi còn ngập dấu bùn và mùi rễ mục thoang thoảng sau cơn mưa trước, khiến tiếng cười nói trong sân mỏng dần rồi tắt hẳn. Quốc Thịnh ho nhẹ để lấy lại bình tĩnh, bàn tay anh trai chỉnh lại cổ áo như mỗi lần muốn che sự lúng túng khi anh trai trả lời rằng mọi chuyện chỉ do thời tiết thất thường và gia đình đang chờ thợ đến xem cho yên tâm. Lời giải thích ấy vừa dứt, người làm vườn đứng bên hàng rào đã cúi đầu thấp hơn, bởi ai từng ở khu vườn ấy đủ lâu đều biết thứ đang mất ổn định không phải thời tiết, mà là cái gốc đã bị bỏ quên quá nhiều năm.

Bác Sáu lúc ấy mới bước ra khỏi đám đông, đôi tay chai sần ôm phong bì bản sao cuốn sổ của cha trước ngực, bước đi chậm nhưng không hề né tránh ánh mắt của bà nội. Bác mở trang có bản vẽ rãnh thoát nước tự nhiên, chỉ vào nét chữ đã nhòe vì mưa và đất rồi nói bằng giọng trầm, rõ từng chữ trước đoàn khách: "Trang này là chữ của ông Phạm Văn Sơn, cha của cháu Hân, người đã cùng vợ là bà Nguyễn Thị Sen góp tiền và góp sức cứu khu vườn này sau trận mưa lớn năm ấy." Bác lật thêm một trang nữa, nơi cha ghi cách cố định quanh gốc và dấu hiệu rễ suy yếu cần xử lý sớm, rồi bác nói tiếp rằng Gia Hân là người nối đúng phương pháp ấy suốt nhiều năm qua. Ở trang đầu của bản sao còn có dòng ghi chú của chính tôi, ghi rõ phần rãnh cũ đã yếu và gốc cây cần được kiểm tra trước mùa mưa, dòng chữ mà Quốc Thịnh từng cầm đọc rồi gác sang một bên vì sợ làm chậm ngày đón khách.

Người làm vườn lâu năm đứng cạnh hàng rào nghe đến đó mới dám lên tiếng, giọng người ấy run vì đã im lặng quá lâu khi xác nhận rằng những đêm mưa lớn nhất, người thức trắng bên rãnh nước luôn là Gia Hân chứ không phải cháu trai trưởng. Một người họ hàng từng lớn tiếng trách tôi ích kỷ trong lễ mừng thọ bỗng hạ giọng, ánh mắt tránh khỏi Quốc Thịnh khi người ấy hỏi bà nội vì sao những việc ấy chưa từng được nhắc đến trong những lần dòng họ khen ngợi khu vườn. Bà nội chống gậy đứng giữa sân, đôi môi bà mấp máy như muốn nói rằng Quốc Thịnh còn bận việc lớn, nhưng câu bênh vực quen thuộc không còn đủ sức đi qua ánh mắt của đoàn khách đang nhìn vào hàng rào. Sự im lặng của bà nội nặng hơn mọi lời trách, bởi lần đầu tiên bà phải đứng trước người ngoài mà không tìm được một lý do nào để biến công sức của cháu gái thành bổn phận hiển nhiên nữa.

Quốc Thịnh siết chặt bàn tay, sắc mặt anh trai đổi từ tự tin sang căng thẳng khi anh trai cố giữ thể diện bằng một câu nói vội: "Mấy ghi chép cũ thì nói lên được gì, người đứng ra tiếp khách và giữ danh tiếng cho khu vườn suốt bao năm vẫn là tôi." Bác Sáu không tranh cãi, chỉ lặng lẽ chỉ vào từng ký hiệu trên bản vẽ rồi hỏi lại Quốc Thịnh nên bắt đầu cứu cây từ phần rễ nào, rãnh nào cần khơi trước và đoạn cành nào phải chống đỡ ngay để bảo đảm an toàn cho khách. Ba câu hỏi chuyên môn rơi xuống giữa sân, không cao giọng, không buộc tội, nhưng đủ làm anh trai đứng lặng hồi lâu mà không thốt được một phương án nào cho ra hồn. Tiếng nước còn đọng đâu đó dưới rãnh cũ nghe rất khẽ qua điện thoại, vậy mà tôi nghe rõ hơn cả tiếng xì xào của họ hàng, bởi đó là âm thanh từng gắn với bao đêm tôi bị xóa tên.

Cuối cùng Quốc Thịnh cúi đầu trước đoàn khách, giọng anh trai khàn đi và không còn chút ngạo mạn nào khi anh trai thừa nhận trước mọi người: "Tôi không biết phải đánh giá tình trạng cây này từ đâu, tôi cũng chưa từng tự mình xử lý hệ thống thoát nước như những gì tôi đã giới thiệu." Lời thú nhận ấy làm cả sân nhà cổ im bặt, vài vị khách nhìn nhau rồi lặng lẽ bước ra xa khỏi hàng rào, như thể họ vừa hiểu vì sao nơi này bỗng trở nên nguy hiểm đến vậy. Bà nội nhìn cháu trai trưởng, rồi nhìn xuống bản sao cuốn sổ có tên cha, bàn tay chống gậy của bà run lên nhưng bà vẫn không nói được lời nào để cứu lấy hình ảnh mà bà đã dựng suốt bao nhiêu năm. Một người họ hàng khẽ nhắc lại rằng Gia Hân từng nhiều lần thức trắng qua những trận mưa lớn, nhưng sáng hôm sau mọi lời khen đều thuộc về Quốc Thịnh, và câu nhắc muộn màng ấy khiến anh trai cúi đầu thấp hơn nữa.

Đúng lúc đoàn khách bắt đầu rời khỏi khu vực quanh cây, điện thoại của Quốc Thịnh rung lên liên hồi, tiếng chị dâu vang ra đủ lớn để những người đứng gần đều nghe thấy sự hoảng loạn không còn giấu được. Thảo Linh gọi thẳng tên chồng trong cơn giận, giọng chị dâu nghẹn lại rồi cao lên khi chị dâu trách Quốc Thịnh: "Quốc Thịnh, khách đang đứng đầy sân mà anh còn để cây bị rào lại như vậy sao, tiền trong nhà đã thiếu đến mức này, anh định lấy gì để giữ mặt mũi cho hai đứa trẻ." Quốc Thịnh quay mặt đi, cố hạ giọng nhưng sự bực bội vẫn lộ ra khi anh trai gọi tên vợ và đáp lại: "Thảo Linh, em đừng làm ầm lên nữa, mọi chuyện thành ra thế này là vì Hân đã cắt hết đường lui của nhà mình." Chị dâu nghe vậy liền bật lại, giọng chị dâu vỡ ra trong tiếng nấc khi chị dâu nói rõ từng lời: "Trước đây tiền học của hai đứa trẻ và những khoản giữ thể diện trước nhà vợ đều do Gia Hân âm thầm gửi sang, bây giờ Gia Hân cắt hết rồi, anh bảo chị phải yên lặng bằng cách nào."

Sau câu nói của chị dâu, tiếng gậy của bà nội chạm xuống nền đá nghe chậm và nặng, rồi bà nội quay sang Quốc Thịnh bằng giọng đã mất hẳn sự cứng rắn của ngày mừng thọ. Bà nội gọi cháu trai trưởng bằng tiếng cháu khàn đặc, bàn tay bà nắm chặt đầu gậy khi bà nói trước những người còn lại trong sân: "Thịnh, cháu đừng đổ thêm cho ai nữa, chuyện trong nhà mình ra nông nỗi này là vì bà đã bênh cháu đến mù quáng." Quốc Thịnh ngẩng lên gọi bà nội trong sự sững sờ, nhưng bà nội không nhìn anh trai nữa, bà chỉ nói tiếp rằng ngày mai bà sẽ tự mình đến khu nhà vườn mới để gặp tôi. Lần này bà nội không nhắc đến giấy bán nhà, không nhắc đến thể diện dòng họ, bà chỉ nói bà mang theo một lời cầu xin và muốn tôi nghe bà nói hết một lần.

Tôi tắt máy khi tiếng gậy ngoài sân cũ vẫn còn vang trong tai, tay tôi nắm chặt cuốn sổ của cha đến mức các khớp ngón tay đều trắng bệch vì đau và vì những ký ức cũ cùng lúc ùa về. Minh An không hỏi thêm, em lặng lẽ rót cho tôi một cốc nước ấm rồi quay lại phần việc còn dang dở, để sự im lặng ở nơi mới không biến thành áp lực như sự im lặng trên bàn thờ tổ tiên ngày ấy. Tôi nhìn ra cổng khu nhà vườn mới, nơi con đường đất còn ướt sau mưa và chưa có bóng người nào xuất hiện, lòng tôi bình tĩnh đến nhói đau khi hiểu rằng ngày mai người từng tuyên bố tôi không còn là người trong nhà sẽ tự bước đến đây, không mang theo tờ giấy nào, chỉ mang theo lời xin lỗi và lời cầu xin đã muộn quá nhiều năm.