Chương 7: Lời Xin Lỗi Đến Sau Khi Mọi Thứ Đã Muộn

Sáng ngày mở cửa khu nhà vườn mới, tiếng xẻng chạm đất và tiếng kéo cắt rễ vang đều từ rất sớm, không ồn ào khoe khoang mà chậm rãi như nhịp thở của những người đã quen làm việc bằng đôi tay. Tôi cùng bác Sáu kiểm tra lại lối đi vừa sửa, còn Minh An cúi xuống buộc lại những tấm biển gỗ nhỏ ghi tên từng gốc cây và tên người phụ trách chăm sóc. Khách đến không đông, chỉ có vài người thợ già ở vùng lân cận, mấy người hàng xóm từng chứng kiến chúng tôi dọn lại khu đất bỏ hoang này và những người yêu cây thật lòng muốn học cách phục hồi rễ mục. Không ai đứng ra nhận thay công của người khác, cũng không ai cần tôi phải giới thiệu mình là người đã cứu nơi này, bởi từng phần việc ở đây đều nằm rõ trong cuốn sổ việc đặt trên hiên nhà.

Khi đoàn khách dừng lại bên gốc cây già nhất, tôi bước lên trước, giọng tôi bình thản và rõ ràng khi tôi giới thiệu từng người theo đúng phần việc họ đã làm. Tôi nói với mọi người đang đứng quanh hiên bằng sự trân trọng không cần khoa trương: "Bác Sáu là người đã giữ nghề này hơn bốn mươi năm, cũng là người hướng dẫn chúng cháu cách đọc rễ cây và cách giữ lại những ghi chép của người thợ đi trước." Bác Sáu nghe vậy chỉ khẽ lắc đầu, đôi tay chai sần của bác nắm chặt cán xẻng khi bác đáp lại bằng giọng trầm và ít lời: "Bác chỉ làm phần việc của bác, còn khu vườn này đứng được là nhờ mỗi người đều chịu trách nhiệm với phần của mình." Những lời ấy khiến mấy người khách gật đầu, bởi ở nơi này, sự khiêm nhường không bị biến thành cái cớ để xóa tên ai cả.

Đến phần lối đi lát đá ở phía đông, Minh An bước ra với cuốn sổ việc đã sờn góc, gương mặt em còn lúng túng nhưng ánh mắt không còn né tránh như những ngày đầu. Tôi nhìn em, giọng tôi chậm rãi khi tôi nói trước mọi người: "Phần lối đi này do Minh An phụ trách, lần đầu em làm sai độ dốc nên nước mưa đọng lại, sau đó chính em đã tháo ra làm lại và ghi rõ lỗi của mình vào sổ." Minh An cúi đầu, hai tay em giữ chặt cuốn sổ khi em nói bằng giọng còn run nhưng dứt khoát: "Em từng nghĩ sai thì nhờ chị Hân sửa cho nhanh, nhưng chị dạy em rằng muốn giữ nghề thì phải tự chịu trách nhiệm với việc mình làm." Tôi nghe câu ấy mà lòng chợt lặng đi, bởi đó là điều cả dòng họ tôi chưa từng nói với tôi trong suốt những năm tôi thức trắng đêm mưa để giữ khu vườn tổ tiên.

Buổi đón khách đang yên ổn thì tiếng gậy chạm xuống con đường đất ngoài cổng vang lên chậm và nặng, khiến tôi nhận ra người đến trước cả khi ngẩng đầu nhìn. Bà nội đứng ở phía ngoài hàng rào thấp, tay bà vịn vào Quốc Thịnh, còn anh trai tôi không còn bộ áo phẳng phiu và dáng vẻ tự tin như ngày dẫn khách đi qua khu vườn cũ. Áo của anh trai đã nhàu ở vai, đôi mắt trũng xuống vì nhiều đêm không ngủ, và khi ánh mắt anh trai chạm vào tôi, sự ngạo mạn quen thuộc không còn nữa, chỉ còn lại vẻ mệt mỏi của một người vừa hiểu ra mình không gánh nổi những gì từng khoe khoang. Khách trên hiên dần im lặng, bác Sáu không nói gì, chỉ lặng lẽ đặt xẻng xuống và đứng sang một bên để nhường cho tôi tự quyết định cuộc gặp này.

Quốc Thịnh đỡ bà nội bước thêm một bước, cổ họng anh trai khẽ động đậy như phải nuốt xuống rất nhiều lời sĩ diện mới có thể mở miệng. Anh trai hạ giọng, bàn tay vẫn đỡ lấy khuỷu tay của bà nội khi anh trai nói bằng sự cầu xin chưa từng có: "Hân, anh biết anh đã sai khi nhận công chăm vườn của em suốt bao nhiêu năm, anh cũng biết anh không hiểu rãnh thoát nước, không hiểu cách giữ rễ cây như em vẫn làm." Anh trai dừng lại, ánh mắt hướng về phía khu vườn tổ tiên ở xa rồi tiếp tục bằng giọng khàn đi: "Cây cổ thụ bây giờ đã bị rào lại, khách quý nhìn vào chỉ thấy hàng rào và phần đất lún, anh xin em quay về một lần để cứu cây và giữ lại chút danh tiếng cuối cùng cho nhà mình." Tôi nghe hết mà không chen vào, bởi kiếp trước chỉ cần anh trai nói đến danh tiếng của nhà, tôi đã lập tức bỏ dở mọi việc của mình để chạy về gánh thay.

Quốc Thịnh thấy tôi im lặng, sự sốt ruột và tuyệt vọng khiến anh trai bước gần hơn, nhưng anh trai dừng lại ngay trước ranh giới hiên nhà như lần đầu biết sợ làm tôi lùi xa thêm. Anh trai nắm chặt hai bàn tay vào nhau, giọng anh trai thấp xuống khi anh trai cố chạm vào điểm yếu sâu nhất trong lòng tôi: "Đó là cây cha từng yêu quý nhất, là cây cha đã cứu sau trận mưa lớn năm xưa, em thật sự có thể đứng nhìn nó chết dần trong tay anh sao." Câu nói ấy làm ngực tôi nhói lên thật sự, bởi tôi vẫn nhớ bàn tay cha từng đặt lên thân cây sần sùi và dặn tôi rằng chăm cây phải biết giữ gốc, còn tôi của kiếp trước đã vì những lời như thế mà bán cả căn nhà cha mẹ để lại. Lần này tôi vẫn đau, nhưng nỗi đau không còn đủ sức kéo tôi quay lại làm người gánh thay cho một khu vườn mà họ chỉ nhớ đến cha khi cần có người cứu.

Bà nội buông nhẹ tay Quốc Thịnh, tự chống gậy đứng thẳng hơn, đôi mắt bà đỏ hoe khi nhìn tôi qua khoảng sân nhỏ đầy nắng. Bà nội cất giọng chậm rãi, từng chữ như phải lấy hết sức lực của tuổi già mới nói thành lời: "Bà đã sai, bà luôn nghĩ cháu trai trưởng phải được giữ thể diện, còn cháu là con gái thì chịu thiệt một chút cũng là bổn phận trong nhà." Bà nội cúi đầu, bàn tay run run của bà siết lấy đầu gậy khi bà nói tiếp bằng giọng nghẹn lại: "Bà đã dùng tổ tiên, dùng huyết thống và dùng cả bàn thờ để ép cháu ký giấy bán căn nhà của cha mẹ cháu, bà đã bênh Thịnh đến mù quáng và chưa từng hỏi cháu có đau hay không." Họ hàng và khách khứa không ai lên tiếng, chỉ có tiếng nước tưới cây nhỏ giọt ở góc vườn, còn tôi đứng yên nghe lời thừa nhận mà kiếp trước đến lúc chết trong căn phòng thuê chật hẹp tôi cũng chưa từng được nghe.

Tôi nhìn bà nội rất lâu, ký ức về những ngày thơ bé được bà nắm tay đi qua sân nhà cổ chợt trở về cùng lúc với hình ảnh tờ giấy bán nhà đặt trước bàn thờ tổ tiên. Tôi không khóc, cũng không bước tới đỡ lấy bàn tay đang run của bà, bởi tôi hiểu nếu mình mềm lòng theo thói quen cũ, mọi ranh giới vừa dựng lên sẽ lại bị một lời xin lỗi muộn cuốn trôi. Tôi giữ giọng thật nhẹ, nhưng từng chữ đều rõ ràng khi tôi đáp lại bà: "Bà nhớ cha cháu khi cần cứu khu vườn, nhưng chưa từng nhớ đến cháu khi lấy đi căn nhà của cha mẹ cháu." Bà nội khẽ giật mình, nước mắt của bà rơi xuống mu bàn tay nhăn nheo, còn Quốc Thịnh cúi đầu không dám nhìn tôi, và sự im lặng sau câu nói ấy nặng hơn mọi lời trách móc tôi từng nghĩ mình sẽ nói nếu có ngày đối diện với họ.

Tôi quay vào hiên, mở chiếc hộp gỗ quen thuộc và lấy ra tập bản sao cuốn sổ của cha đã được tôi chuẩn bị từ trước, còn bản gốc vẫn nằm trong ngăn khóa cùng giấy tờ căn nhà của cha mẹ tôi. Tôi đặt tập bản sao vào tay bà nội, giọng tôi bình tĩnh khi tôi nói rõ giới hạn của mình: "Đây là bản sao những ghi chép của cha về rãnh thoát nước tự nhiên và cách giữ cây cổ thụ, nhà mình có thể dựa vào đó để tìm người có chuyên môn và tự học cách chịu trách nhiệm với khu vườn." Bà nội đón lấy bằng cả hai tay, ngón tay bà chạm vào dòng chữ ghi tên con trai mình ở trang đầu tiên thì khựng lại, đôi mắt bà đỏ lên như vừa nhìn thấy một phần đời đã bị chính bà lãng quên quá lâu. Tôi nhìn bà rồi nói tiếp bằng giọng không cao cũng không thấp: "Bản gốc cháu giữ lại, căn nhà của cha mẹ cháu cũng vẫn thuộc về cháu, cháu chỉ gửi bản sao để nhà mình có cơ hội tự cứu lấy phần của mình."

Quốc Thịnh ngẩng lên, trong ánh mắt anh trai vẫn còn một tia hy vọng mong manh rằng bản sao ấy chỉ là bước đầu để tôi quay về như trước. Anh trai tiến nửa bước, giọng anh trai vội vàng nhưng không còn dám ra lệnh khi anh trai hỏi tôi: "Chỉ có bản sao thì anh biết bắt đầu từ đâu, người ngoài làm sao hiểu được những chỗ cha ghi tắt, em về cùng anh một thời gian thôi, đến khi cây ổn lại rồi em muốn đi đâu anh cũng không giữ." Tôi lắc đầu rất chậm, bàn tay tôi đặt lên cuốn sổ việc của khu nhà vườn mới khi tôi trả lời anh trai bằng sự dứt khoát không cần giải thích dài dòng: "Anh đã có chìa khóa, đã nhận trách nhiệm trước họ hàng, từ nay phần việc ấy anh phải tự học cách làm chủ, em không trở về để gánh thay thêm một lần nào nữa." Quốc Thịnh đứng sững, miệng anh trai mở ra rồi lại khép lại, bởi lần đầu tiên anh trai hiểu rằng sự im lặng của tôi không phải giận dỗi chờ được dỗ dành, mà là một cánh cửa đã thật sự đóng lại.

Bà nội ôm tập bản sao vào ngực, tiếng gậy của bà chạm nhẹ xuống nền đất khi bà cố đứng vững trước ánh nhìn của những người thợ đang im lặng quanh hiên. Bà nội ngước lên nhìn tôi, giọng bà khàn đặc khi bà nói lời cuối cùng bằng tất cả sự muộn màng của một người bà vừa nhận ra mình đã đánh mất điều gì: "Bà xin lỗi cháu, bà không dám xin cháu quên, bà chỉ muốn cháu biết bà đã nghe rõ những gì cháu nói hôm nay." Tôi khẽ gật đầu, trong lòng vẫn đau khi thấy bà già đi rất nhiều so với ngày mừng thọ, nhưng tôi không hứa hẹn điều gì để làm nhẹ đi nỗi đau của cả hai phía. Tôi đáp lại bà bằng giọng trầm và ngắn gọn: "Cháu đã nghe thấy lời xin lỗi của bà." Chỉ một câu ấy thôi, không có cái ôm, không có lời hẹn trở về nhà cũ, cũng không có bữa cơm hòa giải nào được đặt ra để xóa đi những năm tháng tôi từng bị ép hy sinh.

Bà nội vịn vào Quốc Thịnh quay ra cổng, đi được vài bước thì bà dừng lại, không quay hẳn người mà chỉ nghiêng đầu về phía tôi như vẫn còn điều chưa dám tin là đã mất. Bà nội cất giọng yếu ớt, câu hỏi của bà rơi vào khoảng sân đầy nắng khi bà hỏi tôi: "Sau này cháu có còn về thăm bà không." Tôi nhìn bóng lưng còng xuống của bà, nhớ đến bàn tay từng nắm tay mình ngày bé và cũng nhớ đến chính bàn tay ấy đã đặt hộp giấy bán nhà lên bàn thờ tổ tiên, hai ký ức đứng cạnh nhau khiến tôi không thể nói ra một lời hứa cho êm lòng người nghe. Tôi chỉ lặp lại bằng giọng rất khẽ, đủ để bà nghe rõ mà không ai có thể tự diễn giải thành sự tha thứ như xưa: "Cháu đã nghe thấy lời xin lỗi của bà." Bà nội không hỏi thêm, Quốc Thịnh cũng không nói thêm, hai người chậm rãi rời khỏi cổng khu nhà vườn mới trong tiếng kéo cắt rễ và tiếng xẻng chạm đất vẫn vang đều sau lưng tôi.

Tôi quay trở lại hiên nhà, bác Sáu đang chờ bên gốc cây già với ánh mắt điềm tĩnh của một người hiểu rằng có những lời xin lỗi chỉ nên được nghe chứ không nên bị biến thành gánh nặng mới. Minh An đứng ở khoảng đất trống trước căn nhà mới, hai tay em nâng một cây non còn nguyên bầu đất, rễ cây được bọc cẩn thận và lá non khẽ rung trong nắng trưa. Minh An ngẩng lên nhìn tôi, giọng em trong trẻo và ngập ngừng khi em hỏi: "Chị Hân, em đã chuẩn bị xong chỗ đất này rồi, mình có cần đợi ai đến xác nhận vị trí trồng cây không." Tôi nhìn khoảng đất còn trống trước mặt, nhìn cây non trong tay Minh An và những người thợ đang lặng lẽ chờ tôi bên hiên, bỗng nhận ra lần này không còn bàn thờ nào, không còn tờ giấy nào và không còn ai có quyền quyết định thay phần đời của tôi nữa.