Chương 3: Một Bên Giảng Đạo Lý Tiếc Chiếc Nhẫn Bạc, Một Bên Mua Nửa Tiệm Lụa Rồi Viết Giấy Báo Cáo Vợ Cần Bồi Dưỡng

Trưa hôm ấy, tôi theo Phan Tấn Lộc ra phố cổ mua lụa may áo mới, trên cổ tay còn đeo chiếc vòng ngọc bích gia truyền anh vừa tự tay đeo cho tôi lúc sáng sớm ở sân gỗ. Anh đi bên cạnh tôi, áo sơ mi cài đến nấc cao nhất, một tay xách hộp điểm tâm còn nóng, một tay luôn để hờ phía sau lưng tôi như sợ người qua lại xô phải vợ mình. Trong lòng tôi vừa buồn cười vừa ngọt đến tận răng, thầm nghĩ người ta đồn anh là phế nhân mất giọng khô khan khó gần, vậy mà từ lúc cưới đến giờ anh chăm tôi còn kỹ hơn chăm con rối cổ trong kho. Tôi còn chưa kịp chọn màu lụa nào cho anh đỏ tai thêm một trận thì ngay giữa tiệm lụa lớn nhất phố, một giọng nói quen thuộc đã vang lên đầy vẻ đạo mạo khiến dạ dày tôi tự nhiên muốn biểu tình.

Đặng Quốc Bảo đeo kính gọng vàng, tay dắt Lương Ái Nhi bước vào giữa đám nghệ nhân đang chọn hàng, bộ dạng như đạo diễn đi thị sát thiên hạ chứ không phải đi mua vài sấp vải. Ái Nhi mặc váy trắng mỏng, nốt ruồi lệ dưới khóe mắt long lanh đúng bài, vừa nhìn thấy sấp lụa thêu kim tuyến trên quầy đã khẽ níu tay áo hắn, giọng nhỏ nhẹ e lệ đến mức nghe là biết sắp có người phải móc ví. Cô ta với giọng ngọt như chè đậu xanh nấu quá tay nói rằng sấp lụa này mà may áo biểu diễn lễ ra mắt thì chắc chắn sẽ rất hợp, chỉ tiếc giá hơi cao nên em không dám đòi hỏi gì đâu. Tôi đứng yên nghe mà trong lòng cười khẩy, chiêu này tôi thuộc lòng từ hồi còn ở nhà họ Bùi, miệng nói không dám nhưng mắt thì đã dán chặt vào món đồ như dán keo con voi, chỉ chờ người bên cạnh tự hiểu ý mà quẹt thẻ.

Quốc Bảo đẩy gọng kính lên sống mũi, giọng ôn hòa mà đầy vẻ bề trên nói rằng người làm nghệ thuật chân chính phải giữ tác phong giản dị, chạy theo lụa thêu kim tuyến và trâm cài đắt tiền chỉ làm hỏng khí chất thanh cao. Hắn nói xong còn cố ý liếc sang chiếc trâm cài tóc Ái Nhi vừa cầm lên, bàn tay đã rút ví ra nửa chừng lại lặng lẽ nhét sâu vào túi quần như sợ chiếc ví tự biết bay. Tôi nhìn động tác ấy mà suýt bật cười thành tiếng, trong lòng chửi thầm rằng đúng là bậc thầy vắt cổ chày ra nước, miệng giảng thanh cao đến mức thánh hiền cũng phải gật gù, còn tay thì tiếc từng đồng tiền túi như tiếc máu của chính mình. Ái Nhi nghe hắn giảng đạo lý thì mặt hơi sượng lại, nụ cười e lệ cứng đờ đúng hai nhịp, nhưng rất nhanh cô ta lại cúi đầu tỏ vẻ hiểu chuyện để giữ hình tượng nàng thơ không màng vật chất trước mặt bao người.

Điều buồn cười nhất là trong lúc miệng Quốc Bảo còn đang rao giảng giản dị, tay hắn đã lén dúi cho nhân viên quầy thu ngân một tờ phiếu nhỏ ghi sẵn mã số thuế và tên Nhà hát Bùi Gia, giọng hạ thấp dặn dò rằng cứ ghi khoản mua sắm này vào hóa đơn công tác phí chuẩn bị lễ kỷ niệm. Tôi giả vờ cúi xuống vuốt mép áo, mắt lại nhìn rõ từng chữ hắn viết, trong lòng lập tức tính sổ rành rọt rằng gã chồng cũ của tôi đúng là cao thủ giữ tiền túi như giữ mạng, còn tiền của nhà vợ mới thì tiêu hộ nhanh nhảu không cần ai nhờ đến nửa câu. Có lẽ thấy tôi im lặng quá lâu, Quốc Bảo quay sang tôi, giọng vừa thương hại vừa mỉa mai nói rằng tôi rời khỏi nhà họ Bùi và rời khỏi hắn thì cuối cùng cũng chỉ có nước mặc vải thô, còn phải hầu hạ một người chồng không nói nổi một câu ngọt ngào tử tế. Hắn nói câu ấy khá to, cố tình để các nghệ nhân xung quanh cùng nghe, còn Ái Nhi đứng cạnh lập tức rưng rưng phụ họa như thể cô ta mới là người xót xa cho cuộc đời tôi nhất trên cõi đời này.

Ái Nhi nắm chặt tay áo Quốc Bảo, giọng mềm mỏng mà từng chữ đều muốn đâm vào mặt tôi nói rằng phụ nữ lấy chồng quan trọng nhất là đồng điệu tâm hồn, chứ không phải đồng tiền tầm thường hay vài món trang sức phù phiếm. Cô ta nói đến đó còn khẽ liếc chiếc vòng ngọc trên tay tôi, ánh mắt ghen tị lóe lên nhanh như tia lửa rồi lập tức được che bằng vẻ cam chịu đáng thương. Tôi ngoài mặt khẽ thở dài, vai hơi rụt lại đúng dáng một người vợ vừa bị bỏ rơi còn yếu lòng, giọng dịu dàng đáp rằng em nói đúng lắm, người có tình yêu vĩ đại nâng niu thì cứ dùng vải thô cho mát, còn chị thân phận người trần mắt thịt, tay yếu mắt mờ nên đành chịu khổ nhận lụa mềm và vòng ngọc của chồng vậy. Lời tôi vừa dứt, mấy thợ thêu đứng gần quầy đã phải quay mặt đi, vai rung lên bần bật vì nhịn cười đến nội thương, còn Ái Nhi thì méo miệng vì câu trả lời nghe thì nhún nhường mà cú nào cũng trúng tim đen.

Tôi nói xong liền đưa tay lên vén tóc, chiếc vòng ngọc bích xanh biếc trên cổ tay bắt ánh nắng đầu giờ chiều hắt ra một vệt sáng trong veo, khiến cả góc tiệm đang ồn ào bỗng khựng lại. Ngay lúc ấy, ông chủ tiệm lụa từ phía trong bước ra, vừa nhìn thấy Phan Tấn Lộc đã cúi người chào rất sâu, thái độ kính trọng khác hẳn cách ông tiếp những vị khách ồn ào ngoài quầy. Ông chủ tiệm với giọng vừa cung kính vừa cố ý nói to cho cả tiệm cùng nghe rằng mười sấp lụa tơ tằm thượng hạng nhất tiệm đã được gói xong theo dặn dò của anh Phan, lúc sáng anh đã đến sớm đặt giữ và thanh toán đứt bằng thẻ cá nhân toàn bộ lô hàng tuyển nhất theo đúng số đo và mấy màu lụa cô từng nhắc để vợ tới chỉ việc nhận, cùng với hộp trâm vàng chạm phượng cũng đã trả xong từ lúc ấy. Hai nhân viên phía sau lập tức bê từng sấp lụa mềm như nước ra đặt lên quầy, màu nào cũng là hàng tuyển dành cho nghệ nhân chính, khiến Ái Nhi nhìn đến quên cả chớp mắt, bàn tay đang nắm tay áo Quốc Bảo siết chặt đến trắng bệch.

Ông chủ tiệm quay sang phía Quốc Bảo, nụ cười thương lượng biến mất sạch, giọng dứt khoát nói rằng tiệm của ông làm ăn đàng hoàng, tuyệt đối không xuất hóa đơn khống công tác phí cho bất kỳ nhà hát nào, ai mua cho người của mình thì người ấy tự trả tiền túi. Cả tiệm lụa như bị ai bấm nút dừng hình, mấy nghệ nhân các đoàn khác đồng loạt ngẩng đầu, có người đang uống trà cũng sặc một tiếng rõ to rồi vội lấy tay áo che miệng. Mặt Quốc Bảo đỏ bừng từ trán xuống cổ, hắn lắp bắp muốn giải thích rằng đó chỉ là thủ tục nội bộ, nhưng tờ phiếu ghi mã số thuế còn nằm chình ình trên quầy thu ngân, chối đường nào cũng thấy lố bịch như rối gỗ bị đứt dây giữa sân khấu. Tôi đứng cạnh chồng mình mà trong lòng hả hê đến mức muốn vỗ tay, thầm nghĩ đạo lý hắn giảng cả buổi hóa ra chỉ là tấm vải thô đem che cái túi tiền không muốn mở, còn tiền nhà hát thì hắn mở hộ nhanh hơn cả mở cửa nhà mình.

Phan Tấn Lộc từ đầu đến cuối không hề cãi một câu, anh chỉ lặng lẽ lấy cuốn sổ tay trong túi áo, cúi xuống viết từng nét chữ to và rõ ràng như đóng dấu lên gỗ. Viết xong, anh giơ cao cuốn sổ trước mặt mọi người, nét mặt nghiêm túc như đang đọc quyết định quan trọng nhất đời người, khiến cả đám đông tự động im lặng để nhìn cho rõ từng chữ. Trên trang giấy trắng chỉ có một dòng ngắn gọn mà sức công phá hơn cả bài diễn văn của Quốc Bảo, anh viết rằng vợ tôi tay yếu, thức khuya hại mắt, phải dùng lụa mềm nhất và ăn điểm tâm đắt nhất, tiền của tôi dùng để nuôi cô ấy. Tôi đọc xong mà tim mềm nhũn như sấp lụa trong tay, còn đám thợ thủ công xung quanh thì nổ ra một tràng cười ồ giòn giã, có bác thợ già vỗ đùi đánh đét một cái rồi khen rằng đây mới gọi là chồng người ta nói ít làm nhiều.

Một chị thợ phục trang đứng gần cửa sổ, giọng lanh lảnh mà không hề ác ý nói rằng lạ thật, người có miệng thì giảng đạo lý để tiếc với người bên cạnh từng đồng rồi quay sang quẹt thẻ chùa, còn người không nói lại vung tiền túi chiều vợ lên tận mây xanh. Câu nói ấy vừa dứt, cả tiệm lại cười rộ lên, mấy nghệ nhân trẻ còn cố ý nhìn từ chiếc ví đã nhét sâu trong túi Quốc Bảo sang mười sấp lụa đang được chuyển ra xe của vợ chồng tôi, ánh mắt so sánh rõ ràng hơn bất kỳ lời phán xét nào. Ái Nhi đứng giữa tiếng cười mà mặt hết đỏ lại trắng, cô ta với giọng nghẹn ngào cố vớt vát rằng em chỉ cần tình yêu của anh Quốc Bảo là đủ, không cần trâm cài đắt tiền như chị Thanh Trà đâu. Tôi nghe xong chỉ mỉm cười hiền lành, trong lòng lại tặng cô ta thêm một câu rất tỉnh, rằng tình yêu vĩ đại đến thế thì tốt quá, em cứ giữ chặt lấy mà dùng dần, vì nhìn tốc độ giảng đạo lý của hắn thì ngoài tình yêu ra chắc em cũng khó nhận thêm được món gì có giá trị quy đổi.

Phan Tấn Lộc đứng bên cạnh tôi, hoàn toàn không để tâm đến những lời qua lại, anh chỉ lặng lẽ lấy trong hộp ra một hạt dẻ nóng, dùng ngón tay thon dài bóc sạch vỏ rồi đưa tận miệng tôi như một việc hiển nhiên phải làm mỗi ngày. Tôi cắn miếng hạt dẻ thơm bùi, cố ý ngẩng đầu nhìn anh, giọng nhỏ nhẹ trêu rằng anh viết giấy báo cáo vợ cần bồi dưỡng nghe nghiêm túc như vậy, không sợ người ta cười anh chiều vợ quá tay hay sao. Bàn tay đang cầm bút của anh khựng lại giữa không trung, vành tai lập tức ửng hồng rồi đỏ lan xuống cổ, nhưng anh vẫn cúi xuống viết thêm một dòng rất ngay ngắn rằng chiều vợ là việc của anh, người ngoài cười cũng không liên quan. Đám đông chứng kiến cảnh ấy lại được một phen xuýt xoa, có người còn trêu rằng nghệ nhân họ Phan không cần mở miệng cũng khiến khối người có miệng phải tự thấy xấu hổ, khiến tai anh càng đỏ hơn mà tay vẫn kiên quyết bóc tiếp hạt dẻ thứ hai cho tôi.

Quốc Bảo bị ông chủ tiệm từ chối xuất hóa đơn khống ngay trước mặt bao người, lại bị tiếng cười xung quanh bủa vây không còn kẽ hở, cuối cùng đành muối mặt bỏ lại sấp lụa thêu kim tuyến trên quầy mà không dám mua bằng tiền túi. Hắn với giọng gượng gạo nói rằng hôm khác sẽ quay lại chọn mẫu giản dị hơn cho phù hợp với tác phong nghệ thuật, nhưng bước chân đi ra cửa lại nhanh đến mức như sợ chỉ chậm một giây nữa thì chiếc ví trong túi cũng bị người ta nhìn thấu. Ái Nhi bị bỏ lại nửa bước, ánh mắt vẫn dính chặt vào mười sấp lụa thượng hạng và hộp trâm vàng chạm phượng đang được nhân viên cẩn thận đưa lên xe của tôi, ghen tị đến mức móng tay sơn đỏ bấm sâu vào lòng bàn tay rồi gãy tách một tiếng rất khẽ. Cô ta vội giấu bàn tay sau lưng, nụ cười trên mặt vẫn cố giữ vẻ dịu dàng cam chịu, nhưng khóe miệng đã giật giật không sao giấu nổi, còn tôi thì chỉ nhẹ nhàng gật đầu chào em gái như thể giữa chúng tôi chưa từng có màn đối chứng chồng cũ chồng mới nào vừa nổ ra giữa phố đông.

Trên đường về Xưởng Tịch Hồ, xe vừa đi ngang qua ngã tư đối diện tiệm thuốc bắc, tôi vô tình nhìn thấy người trợ lý thân cận của Ái Nhi lén lút bước ra từ một tiệm cầm đồ cổ, tay nắm chặt một xấp giấy tờ và liên tục ngoái đầu nhìn quanh như sợ bị người quen bắt gặp. Gió chiều thổi tờ biên lai trên cùng hơi hé ra, tôi nheo mắt nhìn rất rõ dòng chữ ghi cầm cố chiếc trâm vàng gia truyền của bà Bùi Thục Đoan, món trang sức mà mẹ ruột tôi vẫn khóa trong két và chỉ lấy ra trong những dịp trọng đại của nhà hát. Ngay dưới tờ biên lai ấy còn kẹp thêm một hóa đơn mua hồng sâm thượng hạng, phần thanh toán ghi rành rành bằng thẻ phụ của quỹ tu sửa đạo cụ Nhà hát Bùi Gia, thứ mà Ái Nhi vẫn khoe là tiền túi của cô ta dùng để báo hiếu mẹ nuôi. Tôi ghi nhớ thật kỹ tên biển hiệu của tiệm cầm đồ cổ ấy, thời điểm xế chiều hôm nay và từng dòng chữ trên tờ biên lai trên cùng, để trong đầu thành một dấu mốc rõ ràng không thể nhầm lẫn. Tôi ngồi trong xe mà khóe miệng chậm rãi cong lên, trong lòng thầm nghĩ cô em gái ngoan hiền của tôi đúng là bậc thầy mượn hoa cúng Phật, hoa là của nhà hát, Phật là mẹ nuôi, còn công đức thì cô ta nhận sạch không chừa một mảy.

Tôi còn chưa kịp nói chuyện biên lai ấy cho Phan Tấn Lộc nghe thì điện thoại trong túi đã rung lên liên hồi, màn hình hiện đúng tên của bà Bùi Thục Đoan khiến không khí trong xe lập tức lạnh đi vài phần. Mẹ ruột tôi ở đầu dây bên kia, giọng ra lệnh quen thuộc và không cho phép từ chối nói rằng trưa mai con phải có mặt tại tiệc trà thẩm định của nhà hát, để tận mắt nhìn Ái Nhi dâng bát canh sâm báo hiếu trước mặt ông Chu Văn Hạc và các vị giám khảo. Tôi ngoài mặt dạ một tiếng rất ngoan, tay lại lặng lẽ giữ chặt hình ảnh tờ biên lai cầm đồ và hóa đơn hồng sâm vừa nhìn thấy trong đầu, còn Phan Tấn Lộc ngồi bên cạnh đã âm thầm đặt bàn tay ấm nóng lên mu bàn tay tôi như một lời hứa sẽ cùng tôi đến bữa tiệc ấy. Tôi cúp máy, nhìn ra con phố cổ đang lên đèn mà trong lòng cười lạnh một câu rất rõ ràng, rằng bát canh sâm ngày mai nếu thật sự được dâng lên bằng tiền quỹ và trang sức cầm cố của chính người uống, thì màn báo hiếu ấy chắc chắn sẽ nóng hơn cả nước sôi và cay hơn bất kỳ màn kịch nào Ái Nhi từng diễn trên sân khấu.