Chương 7: Bức Tranh Cứu Bằng Nhà Bà Ngoại Lộ Diện Và Cơn Bão Truy Thu Từ Giới Sưu Tầm

Ba kiện hàng gỗ được khiêng vào giữa hội trường rồi đặt xuống trước bàn giám định, tiếng đế gỗ chạm nền đá vang lên nặng và đều khiến cả phòng lập tức im phăng phắc. Đội bảo vệ lùi lại hai bên, chỉ còn vị khách sưu tầm đi đầu đứng cạnh kiện hàng lớn nhất, gương mặt lạnh băng và ánh mắt không rời khỏi Phạm Duy Trạch đang tái mét ở hàng ghế đầu. Tôi ngồi ở bàn chủ tọa, hai tay đặt phẳng trên tập ghi chép cá nhân đã theo tôi suốt mười sáu năm, lòng bàn tay lạnh nhưng nhịp thở vẫn đều. Ông Đinh Thái Sơn nghiêm giọng tuyên bố trung tâm sẽ giám định công khai theo yêu cầu của các nhà sưu tầm, không thiên vị và không che giấu bất kỳ kết luận nào.

Vị khách sưu tầm lớn tuổi trầm giọng, rõ ràng từng chữ: bốn tháng trước ông đã mua đứt một bức tranh từ tay Phạm Duy Trạch với giá hàng chục tỷ đồng, kèm cam kết nguyên tác và hồ sơ xác nhận mang chữ ký của tôi. Ông nói tiếp, kìm nén phẫn nộ: ông vẫn tin mình đang giữ báu vật của nhà họ Phạm, cho tới khi biết một bức tranh giống hệt vẫn treo trong dinh thự để thế chấp vay vốn ngân hàng. Cả hội trường xôn xao rồi lại lặng đi, bởi ai cũng hiểu một nguyên tác không thể cùng lúc nằm ở hai nơi và một trong hai nơi chắc chắn đang nói dối. Tôi nhìn sang mẹ con họ Phạm, thấy bà Đỗ Bích Hạnh cúi gằm mặt, hai tay bấu chặt vào nhau, còn Phạm Duy Trạch thì cố ngồi thẳng như thể chỉ cần giữ được vẻ ngoài là sự thật sẽ đổi khác.

Nhân viên của trung tâm bằng động tác cẩn trọng mở nắp kiện hàng lớn nhất, tháo từng lớp vải bảo quản rồi dựng bức tranh lên giá giám định ngay giữa ánh sáng trắng. Tôi đứng dậy, đeo đôi găng tay trắng và bước tới gần, tim nhói lên khi chiếc khung gỗ quen thuộc hiện ra, bởi đó chính là khung tranh tôi từng ôm trong lòng suốt đêm mưa năm xưa khi nước thấm qua mái dinh thự. Đây là bức tranh gia bảo tôi đã bán đi căn nhà duy nhất bà ngoại để lại để cứu, là bức tranh tôi khâu lại từng thớ vải rách và bồi lại từng mảng màu bong tróc bằng hơn ba trăm giờ thức trắng dưới tầng hầm nồng mùi dung môi. Nó ở đây, trong tay một người xa lạ, còn bức tranh treo giữa sảnh nhà họ Phạm suốt mấy tháng qua chỉ là cái bóng rỗng dựng lên để lừa mắt thiên hạ.

Tôi đưa mắt nhìn quanh hội trường, bình thản cất lời: "Tôi xin phép kiểm tra mặt sau của tác phẩm trước toàn thể hội trường và mọi thao tác đều sẽ được ghi lại để đối chiếu." Tôi cùng hai trợ lý nhẹ nhàng xoay bức tranh lại, để lộ lớp vải lót đã ngả màu thời gian, rồi tôi tắt bớt ánh sáng chính và bật chiếc đèn cực tím chuyên dụng chiếu thẳng vào góc dưới bên phải. Dưới luồng sáng tím, một vết vá hình chữ thập bằng sợi gai dầu thủ công hiện lên sắc nét, từng mũi khâu không đều nhau vì năm năm trước tay phải của tôi đang run lên vì sốt cao mà vẫn phải hoàn thành cho kịp. Tôi nhìn vết vá ấy mà cổ họng nghẹn lại, vì không một bản sao công nghiệp nào bắt chước được vết khâu làm trong cơn sốt, bằng sợi gai dầu tôi tự se và bằng quyết tâm cứu lấy di sản của một gia đình không phải gia đình ruột của mình.

Tôi ngẩng lên, giọng rõ ràng và đanh lại: "Vết vá này do chính tay tôi thực hiện năm năm trước, vị trí, chất liệu và cách xuống kim đều trùng khớp hoàn toàn với ảnh tư liệu gốc và ghi chép cá nhân tôi đã nộp cho hội đồng." Tôi nói tiếp, vẫn giữ nguyên sự điềm tĩnh: "Bức tranh đang treo trong dinh thự họ Phạm dùng vải dệt công nghiệp phủ màu giả cổ, sợi vải đều tăm tắp và không hề có vết vá thủ công này, nên kết luận về vật liệu đã quá rõ ràng." Tiếng xì xào bùng lên khắp các hàng ghế, nhiều vị khách đứng bật dậy, có người đưa tay lên miệng, có người quay sang nhìn mẹ con họ Phạm bằng ánh mắt không còn chút kính trọng nào. Một chuyên gia lớn tuổi ở hàng ghế thứ hai xúc động thốt lên: "Cứu chữa suốt mười sáu năm mà bị đối xử như vậy, đổi là ai cũng không thể quay đầu được nữa."

Phạm Duy Trạch lao nhanh về phía bàn chủ tọa với dáng vẻ hoảng loạn, giọng lạc đi và tay giơ lên như muốn ngăn mọi ống kính lại, anh ta vội vàng cất lời: "Em hãy nghe anh giải thích, anh chỉ tạm mang tranh đi cầm cố để xoay vòng vốn cho gia đình chứ tuyệt đối không bán đứt, đây chỉ là hiểu lầm nội bộ của vợ chồng mình thôi." Anh ta hạ giọng van vỉ: "Mười sáu năm vợ chồng, em nỡ để người ngoài hủy hoại danh tiếng nhà họ Phạm ngay trước mặt bao nhiêu người như thế này sao." Tôi nghe hết, không ngắt lời anh ta, cũng không lùi lại một bước, bởi sự bình tĩnh của tôi lúc này không phải là nhẫn nhịn mà là dấu chấm hết đã đặt xuống từ ngày tôi rời khỏi dinh thự. Trong căn nhà do tiền của tôi cứu lấy, anh ta từng nói người làm nghề phục chế như tôi không có tư cách hỏi chuyện kinh doanh, vậy thì hôm nay anh ta cũng không còn tư cách mượn hai chữ vợ chồng để bịt miệng một giám định viên độc lập.

Tôi tắt chiếc đèn cực tím, ngẩng lên nhìn thẳng vào Phạm Duy Trạch và nói từng chữ rõ ràng: "Khi anh lấy số tiền bán bức tranh được cứu bằng căn nhà của bà ngoại tôi để mua căn hộ cao cấp cho cô Vũ Ngọc Diệp, anh đã nói tôi chỉ là thợ, không được xen vào việc của anh." Tôi nói tiếp, lạnh lùng và dứt khoát: "Hôm nay tôi ngồi ở đây với tư cách Giám đốc thẩm định độc lập, kết luận duy nhất của tôi là chữ ký trên hồ sơ đi kèm bức tranh này không do tôi ký sau khi kiểm tra thực tế, còn bức tranh trong nhà anh là sản phẩm in công nghiệp không có giá trị nguyên tác." Phạm Duy Trạch chết lặng giữa lối đi, miệng mở ra mà không thốt được thêm lời nào, còn bà Đỗ Bích Hạnh the thé kêu lên, giọng run rẩy: "Con dâu không được ăn nói hồ đồ làm mất mặt tổ tiên nhà họ Phạm trước người ngoài." Tôi quay sang nhìn bà, giọng nhẹ nhưng sắc: "Thưa bà, người làm mất mặt tổ tiên không phải là người nói ra sự thật, mà là người đã biết nguyên tác bị bán đi vẫn treo bản giả lên giữa sảnh và nhận lời khen suốt mấy tháng trời."

Đúng lúc ấy, cánh cửa cuối hội trường lại mở ra và ông Phan Quốc Định trong bộ áo cũ đã sờn vai bước vào từng bước chậm rãi mà vững vàng, tay ôm một tập hồ sơ bọc vải đã ngả màu. Cả hội trường quay lại nhìn ông, còn Phạm Duy Trạch thì mặt cắt không còn giọt máu, bởi anh ta nhận ra người làm công già mà anh ta từng coi thường chính là người đã lái những chuyến xe ban đêm suốt nhiều tháng. Ông Phan Quốc Định dừng lại trước bàn chủ tọa, cúi đầu chào hội đồng rồi trầm giọng, day dứt mở lời: "Tôi xin phép được nói sự thật, vì tôi đã im lặng quá lâu và sự im lặng của tôi đã làm khổ cô Uyển Nghi quá nhiều rồi." Ông nói tiếp, tay run nhẹ khi mở tập hồ sơ: toàn bộ nhật ký chuyến xe lúc hai giờ sáng, ảnh chụp kiện hàng khi bốc xếp và mã niêm phong của từng lần chuyển kho đều nằm ở đây, không thiếu một chuyến nào.

Ông Phan Quốc Định cất giọng rõ ràng hơn, như trút được gánh nặng nhiều năm: chính Phạm Duy Trạch là người trực tiếp đứng ở kho sau lúc nửa đêm, tự tay chỉ đạo đưa bảy bức nguyên tác lên xe tải và dặn ông phải đi đường vòng để tránh người gác ở cổng chính. Ông nói tiếp: mỗi lần giao tranh xong, tiền hoa hồng và tiền bán tranh đều được chuyển thẳng vào tài khoản riêng của Phạm Duy Trạch, sao kê đã được in ra và kẹp đầy đủ ở phần cuối tập hồ sơ này. Phạm Duy Trạch gào lên đầy hoảng loạn: "Ông Định già rồi lẩm cẩm, ông đừng vì bị người ta mua chuộc mà dựng chuyện hại chủ cũ của mình." Ông Phan Quốc Định nhìn thẳng vào Phạm Duy Trạch, giọng buồn nhưng không hề run: "Cậu chủ có thể mắng tôi, nhưng ảnh chụp có mặt cậu, nhật ký có biển số xe và sao kê có tên tài khoản của cậu, những thứ đó không biết nói dối thay ai cả."

Vị khách sưu tầm vừa mang bức tranh gia bảo tới phẫn nộ và dứt khoát tuyên bố ông hủy bỏ toàn bộ giao dịch còn lại với nhà họ Phạm và yêu cầu hoàn trả toàn bộ tiền gốc kèm bồi thường gấp đôi theo đúng cam kết chống hàng giả đã ký. Sáu vị khách sưu tầm khác có mặt trong hội trường lần lượt đứng dậy, mỗi người bằng một thái độ lạnh lùng như nhau tuyên bố rút khỏi mọi hợp tác, đồng thời ký ngay vào văn bản yêu cầu phong tỏa tài sản mà đội ngũ pháp lý vừa đưa tới tận tay. Đại diện ngân hàng ngồi ở hàng ghế đối tác nghiêm khắc lên tiếng: khoản vay thế chấp bằng bộ sưu tập của nhà họ Phạm sẽ bị rà soát lại toàn bộ và dinh thự cùng các tài sản liên quan sẽ bị đề nghị phong tỏa ngay trong ngày để bảo đảm khả năng thu hồi nợ. Tiếng bút ký loạt soạt vang lên giữa tiếng xôn xao dồn dập và tôi nhìn thấy bà Đỗ Bích Hạnh đưa tay ôm ngực, gương mặt bà trắng bệch như người vừa nhận ra chiếc ghế phu nhân bà ngồi suốt bao năm đã bị rút đi ngay dưới chân mình.

Bà Đỗ Bích Hạnh quay sang nắm chặt tay áo Phạm Duy Trạch, giọng lạc đi và đầy hoảng hốt: "Con mau nói với họ đây không phải sự thật đi, mau bảo vợ con đứng ra xác nhận lại đi, nhà mình không thể mất hết trong một buổi sáng như thế này được." Phạm Duy Trạch nhìn tôi bằng ánh mắt đỏ ngầu và tuyệt vọng, anh ta hạ giọng van xin: "Em chỉ cần nói một câu đây là tranh chấp nội bộ, anh sẽ trả lại hết, anh sẽ bán căn hộ của Ngọc Diệp, anh sẽ bù lại căn nhà của bà ngoại cho em, chỉ xin em đừng để họ phong tỏa dinh thự." Tôi nghe đến căn nhà của bà ngoại thì trong lòng bỗng lặng đi một nhịp, bởi đến tận lúc mất hết anh ta vẫn nghĩ mọi thứ tôi đã hy sinh đều có thể mua lại bằng một lời hứa muộn màng sau khi tiền đã tiêu tan. Tôi đáp ngắn gọn và lạnh lùng: "Căn nhà ấy không còn, mười sáu năm của tôi cũng không còn và những gì anh đang mất hôm nay không phải do tôi lấy đi, mà do chính tay anh đã bán sạch từ bốn tháng trước."

Đội ngũ pháp lý của các nhà sưu tầm và đại diện ngân hàng tiến thẳng tới vây quanh Phạm Duy Trạch, người đi đầu bằng giọng lịch sự nhưng không cho phép trì hoãn đưa tập thông báo phong tỏa tài sản tới trước mặt anh ta và yêu cầu anh ta ký nhận ngay tại chỗ. Phạm Duy Trạch lùi lại nửa bước, lưng chạm vào mép bàn giám định, hai tay run lên khi nhìn xuống những con dấu đỏ chót và danh sách tài sản bị liệt kê, trong đó có dinh thự họ Phạm và phòng trưng bày đứng tên Vũ Ngọc Diệp. Bà Đỗ Bích Hạnh gào khóc, mất hết vẻ cao ngạo thường ngày: "Các người không được làm thế với nhà họ Phạm, tổ tiên nhà tôi mấy đời gây dựng không thể sụp đổ vì một con dâu quay lưng như thế này." Không một ai trong hội trường đáp lại lời của bà, chỉ có những ống kính vẫn lặng lẽ ghi lại toàn bộ và sự im lặng ấy còn nặng nề hơn bất kỳ lời phán xét nào tôi từng nghe.

Giữa lúc Phạm Duy Trạch bị dồn tới không còn đường lùi, Vũ Ngọc Diệp ngồi ở góc sân khấu bỗng đứng phắt dậy, gương mặt cô ta tái nhợt nhưng ánh mắt lại lóe lên sự tính toán quen thuộc của một người đang tìm đường thoát thân cho riêng mình. Cô ta bước nhanh tới chỗ nhóm phóng viên đang tác nghiệp ở lối đi bên hông, giật lấy một chiếc ống nói từ tay người gần nhất khiến cả hội trường giật mình quay lại. Vũ Ngọc Diệp hét lên the thé và đầy hoảng loạn: "Mọi người hãy nghe tôi nói, toàn bộ chuyện làm giả chữ ký của chị Uyển Nghi và bán trộm tranh cổ đều do một tay anh Phạm Duy Trạch chủ mưu, chính anh ta đã ép buộc tôi làm theo, tôi không hề muốn cướp công của ai hết."