Chương 3: Bản Vẽ Đổi Tên Và Dấu Thời Gian Không Biết Nói Dối

Buổi đối chiếu chuyên môn sáng hôm sau bắt đầu trong một phòng họp kính kín tiếng, nơi mười hai vị chuyên gia trong ngành phục hồi chức năng đã ngồi sẵn quanh chiếc bàn dài và không ai còn tâm trạng vỗ tay cho những lời hứa hẹn hoa mỹ. Trần Quốc Khánh bước vào với tập bản vẽ cuộn tròn trong tay, áo sơ mi trắng phẳng phiu, tóc vuốt keo bóng đến mức ánh đèn hắt xuống cũng phải trượt đi, cứ như anh ta sắp lên nhận giải thưởng sáng tạo của năm chứ không phải đến để giải trình vì sao một bệnh nhân phải vào cấp cứu. Hạ Mộng Chi đi ngay bên cạnh anh ta, váy màu be nhạt, mắt kẻ viền long lanh như sắp khóc vì xúc động trước tài năng của người trẻ, thỉnh thoảng lại nghiêng đầu mỉm cười với ống kính của đội truyền thông do chính cô ta mời tới. Tôi ngồi ở hàng ghế cuối cùng cùng Ngô Minh Tuấn, trước mặt chỉ đặt một tập hồ sơ mỏng và một ổ cứng nhỏ, bình thản nhìn hai người diễn màn đăng quang lần thứ hai trong vòng hai ngày. Trong đầu tôi chỉ có một ý nghĩ rất tỉnh, rằng người ta có thể mượn áo của người khác để đi dự tiệc, nhưng mượn luôn cả tay nghề thì sớm muộn cũng lộ ra đường kim mũi chỉ không phải của mình.

Khánh trải bản vẽ lên bàn, dùng bút chỉ vào phần khớp chịu lực đã được anh ta phóng lớn trên màn hình, giọng cố ép trầm xuống cho ra dáng một nhà phát triển công nghệ từng trải. Anh ta ngẩng cao đầu, ánh mắt quét qua các chuyên gia với vẻ thách thức không thèm che giấu: "Tôi mang tới phiên bản do chính tôi chỉnh sửa và hoàn thiện, mọi thay đổi ở đây đều nhằm tối ưu khả năng vận động, vượt xa tư duy cũ kỹ chỉ biết giữ nguyên thông số cho an toàn một cách bảo thủ." Một vị chuyên gia đeo kính ở phía đối diện không hề gật đầu theo nhịp diễn thuyết, ông lật nhanh mấy trang kết quả thử nghiệm độ bền đặt sẵn trên bàn rồi ngẩng lên nhìn thẳng vào Khánh. Ông gõ nhẹ ngón tay lên con số chịu tải được in rõ ràng, giọng chậm rãi mà sắc như dao mổ: "Vậy anh giải thích giúp tôi, vì sao thông số chịu lực trên bản vẽ của anh cao hơn gần một phần ba so với kết quả thử nghiệm thực tế của chính bộ phận này, trong khi vật liệu và độ dày cấu trúc lại không hề thay đổi tương ứng." Căn phòng lập tức im xuống, tiếng máy lạnh chạy đều đều bỗng nghe rõ đến mức khó chịu, còn nụ cười tự tin trên mặt Khánh khựng lại đúng nửa giây như một đoạn băng bị đứng hình.

Khánh hắng giọng, vội vàng lật sang trang khác, cố dùng một tràng thuật ngữ về phân bổ lực và độ đàn hồi để lấp vào khoảng trống mà anh ta vừa tự đào ra. Anh ta càng nói càng nhanh, tay chỉ hết điểm này tới điểm khác trên màn hình, nhưng mỗi con số anh ta nêu ra lại tự cắn vào con số trước đó, khiến mấy vị chuyên gia ngồi gần nhau bắt đầu khẽ lắc đầu. Tôi nhìn anh ta mồ hôi rịn ra ở thái dương mà thấy buồn cười một cách lạnh lẽo, bởi người thợ thật chỉ cần nhìn một khớp nối là biết nó sẽ gãy ở đâu, còn kẻ học thuộc bài thuyết trình thì chỉ biết đọc to cho đến khi bị hỏi câu đầu tiên ngoài kịch bản. Tuấn ngồi bên cạnh tôi, hai tay đặt ngay ngắn trên tập ghi chép đo đạc, cậu không hề chen vào, chỉ lặng lẽ đối chiếu từng thông số Khánh vừa nói với những gì cậu đã tự tay đo suốt mấy tuần qua trong xưởng. Sự im lặng làm thật ấy đặt cạnh màn trình diễn ồn ào trên kia, tự nó đã là một câu trả lời không cần ai phải nói thành lời.

Khi Khánh bắt đầu vòng lại lần thứ hai để nhắc đến hai chữ tầm nhìn, tôi mới đứng dậy, cầm ổ cứng đi thẳng lên phía trước và cắm vào máy trình chiếu trước ánh mắt sững sờ của cả phòng. Tôi không tranh cãi chuyện ai trẻ ai cũ, cũng không đôi co chuyện ai ghen ghét ai, tôi chỉ mở thư mục đầu tiên và để màn hình tự nói thay mình bằng thứ ngôn ngữ không biết nịnh bợ cũng không biết nói dối. Bản thiết kế gốc hiện lên với đầy đủ thông số ban đầu, kèm theo lịch sử tạo lập và từng mốc chỉnh sửa được lưu lại theo thời gian, mỗi lần thay đổi đều gắn với hồ sơ đo đạc riêng của từng bệnh nhân mà tôi đã theo dõi suốt nhiều năm. Tôi quay sang nhìn Khánh, giọng đều và rõ đến mức hàng ghế cuối cũng nghe thấy từng chữ: "Anh nói đây là bản vẽ do anh tạo ra, vậy anh giải thích giúp tôi một điều rất đơn giản thôi, vì sao dấu thời gian tạo lập của nó có từ trước khi anh bước chân vào xưởng của tôi tới ba năm, còn phần anh tự hào nhất lại chỉ xuất hiện sau khi anh tự ý sửa nó trong đúng một đêm trước buổi quảng bá."

Màn hình chuyển sang trang so sánh, bên trái là cấu trúc gốc với phần khớp được tính toán để phân tán lực theo đúng biên độ vận động an toàn, bên phải là phiên bản Khánh mang đi giới thiệu với phần nối đã bị thu hẹp và góc chịu lực bị đẩy lệch đi một cách nguy hiểm. Tuấn được tôi gật đầu cho phép, cậu đứng dậy mang mô hình thử nghiệm độc lập đặt lên bàn, tay còn dính vết dầu máy mờ mờ, giọng nói không lớn nhưng chắc chắn đến lạ. Cậu cúi đầu chào các chuyên gia rồi mới mở lời, từng câu đều bám sát vào số đo cậu đã kiểm chứng: "Em chỉ xin trình bày những gì em đã đo được, phần cấu trúc bị thay đổi này khi đưa vào thử tải đã xuất hiện biến dạng sớm hơn hẳn mô hình gốc, và độ lệch tăng rất nhanh khi người dùng thực hiện động tác bước lên bậc, đúng với tư thế khiến bệnh nhân gặp sự cố." Một chuyên gia lớn tuổi nghe đến đó liền tháo kính xuống, ông nhìn mô hình, nhìn lại bản vẽ trên màn hình, rồi nhìn thẳng vào Khánh với ánh mắt không còn chút kiên nhẫn nào. Cả phòng họp lúc ấy im lặng đến mức tôi nghe được tiếng bút của ai đó khựng lại giữa trang giấy, như thể mọi người vừa cùng lúc nhận ra thứ đang nằm trên bàn không phải là một tranh chấp công lao, mà là sự an toàn của những con người thật.

Mộng Chi thấy không khí đổi chiều, cô ta lập tức nghiêng người về phía trước, hai tay đan vào nhau đặt trên đùi, giọng ngọt và run đúng kiểu người con gái nhân ái bị cuốn vào một cuộc tranh cãi kỹ thuật lạnh lùng. Cô ta liếc nhanh về phía ống kính rồi quay sang tôi, lễ phép đến mức giả tạo cũng phải tự xấu hổ: "Chị, em tin anh Khánh chỉ vì quá mong muốn giúp bệnh nhân đi lại nhanh hơn nên mới mạnh dạn sáng tạo, người trẻ có sai sót thì mình nên cho họ cơ hội sửa chữa thay vì làm lớn chuyện trước mặt bao nhiêu chuyên gia như thế này." Tôi nhìn cô ta, trong đầu thầm nghĩ nước mắt của người này cũng giống như vật liệu trong kho của tôi, đều được lấy ra đúng lúc cần dùng và đều tính toán rất kỹ xem lấy bao nhiêu thì vừa đủ để người khác mềm lòng. Tôi không để giọng mình cao lên, chỉ đáp lại bằng một câu hỏi nhẹ tênh mà nặng như đá tảng: "Cô nói cho cơ hội, vậy cơ hội đó sẽ lấy từ đâu, từ đôi chân của bệnh nhân tiếp theo phải thử một thiết bị mà ngay cả người sửa nó cũng không giải thích nổi mình đã sửa cái gì sao." Mộng Chi cứng họng, nụ cười trên môi cô ta đông lại, còn mấy vị khách mời ngồi phía sau khẽ xì xào với nhau, có người đã lặng lẽ hạ điện thoại xuống không quay nữa.

Khánh lúc này đã không còn giữ nổi vẻ tổng tài công nghệ, anh ta đập nhẹ tập bản vẽ xuống bàn, quay hẳn người về phía tôi và đổi luôn cách xưng hô như mọi lần bị dồn vào chân tường. Anh ta nghiến răng, giọng lạc đi vì vừa tức vừa hoảng: "Tôi biết cô sợ tôi thành công, cô sợ người ta nhận ra cô đã hết thời nên mới giữ khư khư đống hồ sơ cũ để chờ ngày hại tôi, chứ nếu cô thật sự nghĩ cho bệnh nhân thì cô đã đưa hết tài liệu cho tôi từ đầu rồi." Tôi nghe xong chỉ thấy nực cười, kiểu người ăn nhờ ở đậu quen đến mức khi chủ nhà khóa cửa kho của chính mình, hắn lại gào lên rằng chủ nhà đang âm mưu chết đói hắn trước mặt thiên hạ. Tôi bước thêm nửa bước về phía màn hình, chỉ vào dòng lịch sử chỉnh sửa cuối cùng mang tên tài khoản của chính Khánh, rồi nhìn thẳng vào anh ta mà nói chậm rãi: "Tôi không sợ người khác giỏi hơn tôi, tôi chỉ sợ bệnh nhân phải trả giá cho sự tự tin không có nổi một con số đứng vững sau lưng, anh tự làm ra nó thì anh tự trả lời đi, vì sao anh sửa đúng vào phần quyết định an toàn nhất mà lại không để lại bất kỳ bản thử nghiệm đạt yêu cầu nào." Câu hỏi vừa dứt, vị chuyên gia lớn tuổi ở đầu bàn bất ngờ đặt mạnh tập tài liệu xuống mặt bàn, tiếng động khô khốc khiến Khánh giật mình và cả phòng đồng loạt hướng mắt về phía ông.

Ông đứng dậy, một tay chống lên bàn, một tay chỉ thẳng vào hai bản vẽ đang đặt cạnh nhau trên màn hình, giọng ông vang lên không lớn nhưng đủ để dập tắt mọi tiếng xì xào còn sót lại. Ông nhìn Khánh không chớp mắt, từng chữ đều như đóng đinh xuống mặt bàn: "Anh phải giải thích ngay tại đây, vì sao thiết bị mang đi quảng bá lại khác xa thiết kế gốc ở đúng những điểm quyết định sự an toàn của người bệnh, và vì sao toàn bộ hồ sơ đo đạc theo từng bệnh nhân trong bản gốc lại không hề xuất hiện trong phiên bản mà anh gọi là của mình." Khánh há miệng định nói, rồi lại ngậm lại, ánh mắt anh ta đảo nhanh từ vị chuyên gia sang phía nhà phân phối ngồi ở góc phòng, như thể đang tìm một bàn tay nào đó sẽ giơ ra đỡ mình như tôi từng đỡ anh ta suốt bao năm qua. Không có bàn tay nào cả, chỉ có những tập hồ sơ đang được các chuyên gia chuyền tay nhau xem xét kỹ hơn, và tiếng lật giấy đều đều lạnh lùng hơn bất kỳ lời kết tội nào. Tôi đứng yên nhìn anh ta toát mồ hôi giữa phòng họp mát lạnh, bỗng thấy hình ảnh này quen thuộc đến buồn cười, một chiếc máy được cắm điện của người khác suốt bao năm, đến lúc bị rút phích cắm mới phát hiện mình chưa từng có pin dự phòng.

Đúng lúc mọi ánh mắt đều đang dồn về phía Khánh, anh ta bỗng quay phắt sang Mộng Chi, ngón tay chỉ thẳng vào cô ta như vừa tìm được một cái phao rách để bám vào trong cơn hoảng loạn. Anh ta cao giọng, không còn giữ nổi chút tình nghĩa đồng bọn nào trước mặt truyền thông và chuyên gia: "Tôi sửa thiết kế là vì cô ép tôi phải sửa cho kịp chiến dịch quảng cáo của cô, cô nói phải giảm thời gian hoàn thiện, phải có sản phẩm để quay hình bệnh nhân bước đi trong tháng này, bây giờ xảy ra chuyện cô định để một mình tôi chịu hết sao." Mộng Chi sững người, gương mặt trắng bệch đi trong đúng một nhịp thở, rồi cô ta lập tức đứng bật dậy, giọng không còn ngọt ngào mà sắc lại như vừa bị ai lột mất lớp mặt nạ ngay giữa sân khấu. Cô ta trừng mắt nhìn Khánh, hai tay siết chặt chiếc điện thoại đang rung lên liên tục trong lòng bàn tay: "Anh nói cho rõ ràng vào, tôi chỉ làm quảng cáo, tôi làm sao hiểu được thông số kỹ thuật mà ép anh sửa, chính anh là người cam đoan với tôi rằng thiết bị đã an toàn và bảo tôi cứ ký thỏa thuận với nhà phân phối đi." Tôi nhìn hai người bắt đầu đẩy qua đẩy lại trách nhiệm ngay trước mặt mười mấy vị chuyên gia, trong đầu chỉ thoáng qua một ý nghĩ rất nhẹ, rằng chiếc thuyền này mới thủng có một lỗ mà hai kẻ trên thuyền đã tranh nhau xem ai là người có quyền cầm gáo tát nước vào mặt người còn lại.

Điện thoại của Mộng Chi lại rung lên một hồi dài, cô ta cúi xuống liếc nhanh vào màn hình tin nhắn từ đội truyền thông, và chỉ trong chớp mắt, vẻ hoảng loạn trên mặt cô ta được thu lại gọn gàng như chưa từng tồn tại. Cô ta hít một hơi thật sâu, khóe môi từ từ cong lên thành nụ cười nhân ái quen thuộc, đôi mắt lại rưng rưng đúng độ để bất kỳ ống kính nào chụp vào cũng thấy một cô gái thiện lương đang bị chuyên gia cũ chèn ép đến tội nghiệp. Tôi biết rõ nụ cười ấy có nghĩa là gì, khi mặt trận kỹ thuật đã thua trắng, cô ta sẽ chuyển sang mặt trận nước mắt, nơi bệnh nhân yếu thế nhất sẽ lại bị lôi ra làm tấm khiên cho tham vọng của mình. Tôi lặng lẽ ra hiệu cho Tuấn lưu trữ toàn bộ biên bản đối chiếu và hình ảnh hai bản vẽ trong buổi họp hôm nay, bởi tôi hiểu đòn tiếp theo của cô ta sẽ không nhắm vào bản vẽ nữa, mà sẽ nhắm thẳng vào những con người không có khả năng tự bảo vệ mình trước ống kính.