Chương 8: Nhà Hát Cũ Sụp Đổ Mẹ Ruột Quỳ Xin Trong Mưa, Đêm Tân Hôn Sân Khấu Mới Chồng Không Cần Viết Giấy Xin Ăn Cơm

Bàn tay run lẩy bẩy của bà Bùi Thục Đoan vừa vươn tới vạt áo tôi, tôi đã lặng lẽ lùi nửa bước về phía sau, còn Phan Tấn Lộc lập tức bước lên chắn ngang, bàn tay anh nắm chặt lấy tay tôi như sợ chỉ chậm một giây là tôi lại bị kéo trở về cái hố cũ. Bà Bùi Thục Đoan loạng choạng bước tới nửa bước, môi bà vừa mấp máy định mở miệng, tôi đã dứt khoát gạt nhẹ bàn tay đang chới với của bà ra, không để bà kịp níu lấy vạt áo mình thêm lần nào nữa. Tôi nhìn người đàn bà từng ngồi cao trên hàng ghế đầu, từng lạnh lùng nhìn con gái ruột của mình bị ép ký giấy hiến tặng trắng, trong lòng chỉ thấy lạnh như vừa nuốt phải một ngụm gió đêm ngoài hồ, vì tôi hiểu quá rõ nếu lúc này bà có mở miệng thì cũng không phải vì bỗng nhiên thương tôi, mà vì cái sân khấu bà tôn thờ cả đời sắp sụp ngay trước mắt. Tôi nắm chặt tay Tấn Lộc, hai vợ chồng quay lưng bước thẳng ra cửa hội trường giữa hàng ngàn tràng pháo tay ủng hộ vang dội sau lưng, còn bà Bùi Thục Đoan thì đứng chết lặng giữa bậc thềm sân khấu, bàng hoàng bất động nhìn theo bóng lưng chúng tôi rời đi, hai tay buông thõng giữa tiếng hỗn loạn mà không thốt nổi thêm một lời nào.

Sau đêm kỷ niệm biến thành đại hội vạch trần tội ác ấy, bánh xe công lý lăn bánh không một chút chần chừ, đưa thẳng hai kẻ thủ ác ra trước phiên tòa xét xử công khai. Buổi tuyên án sau đó không kéo dài lê thê như những vở kịch hành chính khô khan, bởi đoạn ghi hình CCTV ở hậu trường, lời khai điểm chỉ của người thợ điện năm xưa và chữ ký chìm trong lồng ngực bộ rối Thất Tinh Liên Hoa đã tự nói hết mọi điều cần nói. Tòa tuyên Lương Ái Nhi lĩnh án tù giam vì tội cố ý gây thương tích dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và tội biển thủ tài sản của nhà hát, còn Đặng Quốc Bảo lĩnh án đồng phạm, bị tước vĩnh viễn danh hiệu đạo diễn, bị cấm hành nghề trong giới sân khấu và phải bồi thường toàn bộ thiệt hại do hành vi ăn cắp bản quyền gây ra. Lương Ái Nhi với giọng the thé chói tai quay sang chỉ thẳng vào mặt Quốc Bảo và hét lên rằng: "Là anh xúi em cưa cáp, là anh lấy bản vẽ của vợ cũ đưa cho em ký tên, anh đừng hòng đổ hết lên đầu em." Đặng Quốc Bảo với giọng hoảng loạn lạc hẳn đi lập tức gào lại với cô ta rằng: "Cô tự tham lam muốn làm người thừa kế, cô tự biển thủ quỹ nhà hát đi mua danh tiếng, tôi bị cô kéo xuống bùn thì có." Hai kẻ từng đứng dưới ánh đèn thề non hẹn biển, từng nắm tay nhau diễn cảnh tình sâu nghĩa nặng, giờ cắn xé nhau trước mặt phóng viên và quan tòa đến mức mấy người ngồi dự khán phải giật khóe môi, vừa khinh bỉ vừa hả hê vì màn kịch tình nhân cuối cùng cũng rách toạc như tấm phông sân khấu mục nát.

Nhà hát Múa rối Bùi Gia bị rút giấy phép biểu diễn di sản, nợ nần chồng chất vì các hợp đồng tài trợ bị hủy bỏ, tấm biển lớn trước cổng bị tháo xuống trong một buổi sáng mưa bụi lạnh đến thấu xương. Những nghệ nhân từng bị chèn ép lần lượt rời đi, có người tìm đến Xưởng Tịch Hồ xin học nghề, có người chỉ lặng lẽ đi ngang qua cổng nhà hát cũ rồi lắc đầu thở dài. Bà Bùi Thục Đoan chỉ sau một thời gian ngắn đã tiều tụy già đi chục tuổi, mái tóc bạc trắng xõa xuống bờ vai gầy, bộ áo dài nhung sang trọng ngày nào giờ cũng không che nổi dáng người co ro như một cái bóng cũ. Tôi nghe người quen kể lại mà trong lòng không vui mừng quá mức, cũng không còn đau như trước, chỉ thấy mọi thứ đều quay về đúng chỗ của nó, ai gieo hạt đắng thì tự mình ngồi gặt lấy quả đắng, bà đây không cần phải ra tay thêm một lần nào nữa.

Một chiều mưa tầm tã, khi tôi vừa cùng Tấn Lộc khóa lại kho gỗ trầm thì ngoài cổng Xưởng Tịch Hồ bỗng vang lên tiếng gọi khàn đặc lẫn trong tiếng mưa rơi lộp độp trên mái gỗ. Bà Bùi Thục Đoan đứng ướt sũng trước cánh cổng, đầu tóc bạc trắng dính bết vào trán, đôi tay ôm chặt một chiếc hộp cũ như ôm lấy chiếc phao cứu sinh cuối cùng của đời mình. Phan Tấn Lộc lập tức mở chiếc ô đen lớn, nghiêng hẳn ô về phía tôi đến mức nửa vai áo của anh bị mưa quất ướt đẫm, còn anh vẫn đứng thẳng như một bức tường ấm áp chắn hết gió lạnh cho vợ. Bà Bùi Thục Đoan với giọng khàn đi vì mưa lạnh quỳ sụp xuống nền đất ướt và khóc lóc cầu xin tôi rằng: "Thanh Trà, mẹ quỳ ở đây rồi, con nể công sinh thành mà quay về làm Chủ nhiệm đi, con mang bộ rối Thất Tinh Liên Hoa về cứu lấy cơ nghiệp tổ tiên, mẹ chỉ nhất thời hồ đồ bị con hồ ly Ái Nhi che mắt thôi con ơi."

Tôi đứng dưới hiên gỗ khô ráo, nhìn màn mưa trắng xóa phủ lên người đàn bà từng là mẹ ruột của mình, tiếng lòng trong đầu tôi tỉnh táo đến mức chua chát, rằng nước mắt của bà Chủ nhiệm Bùi rơi xuống hôm nay không phải vì thương đứa con gái thất lạc ba mươi mốt năm, mà vì tiếc cái máy in tiền biết đục gỗ, biết may phục trang và biết thức trắng đêm để cứu nhà hát mà bà vừa tự tay đuổi đi. Tôi siết nhẹ bàn tay đang được Tấn Lộc nắm chặt, cảm nhận hơi ấm từ lòng bàn tay anh truyền sang, rồi bằng giọng rõ ràng và dứt khoát, tôi nói với bà rằng: "Ngày bà đặt tờ giấy hiến tặng trắng lên bàn phòng khánh tiết để đổi lấy nụ cười của Lương Ái Nhi, đứa con gái ruột của bà đã trả xong máu thịt cho nhà họ Bùi rồi. Giờ tôi chỉ là nghệ nhân Bùi Thanh Trà của Sân khấu Tịch Hồ, không phải thợ sửa nhà hát miễn phí của bà." Tôi nói xong liền quay người bước vào trong, tự tay khép cánh cửa gỗ trầm nặng nề lại, tiếng chốt cửa vang lên một tiếng cạch khô gọn như cắt đứt sợi dây cuối cùng. Ngoài cổng chỉ còn tiếng mưa rơi và tiếng khóc bị gió cuốn đi xa dần, còn trong hiên nhà, hơi ấm của gỗ trầm và bàn tay chồng tôi vẫn ở nguyên đó, vững chãi và bình yên.

Tấn Lộc nhìn vai áo ướt của mình rồi lại nhìn tôi, anh không hỏi tôi có mềm lòng không, cũng không nói một câu đạo lý nào để khuyên tôi phải tha thứ cho trọn đạo làm con. Phan Tấn Lộc với giọng trầm ấm đã hồi phục hoàn toàn khẽ hỏi tôi rằng: "Em có lạnh không, để anh pha nước gừng, tối nay anh nấu canh, lần này anh nếm trước ba lần mới bưng lên." Tôi nghe câu báo cáo nấu canh nghiêm túc như sắp ra trận của anh mà bật cười, trong lòng thầm nghĩ chồng cũ của tôi có miệng mà toàn nói lời làm người ta nghẹn, còn chồng mới của tôi từng bị đồn mất giọng lại học thuộc từng thói quen nhỏ nhất của vợ, chỉ sợ vợ lạnh, vợ đói và vợ buồn. Tôi với giọng mềm đi vì xúc động nói với anh rằng: "Anh ướt nửa vai rồi kìa, từ nay che ô thì che cho cả hai người, em là vợ anh chứ có phải con rối gỗ đâu mà anh cứ giành hết phần thiệt về mình." Vành tai Tấn Lộc lập tức đỏ bừng lên tận mang tai, anh cúi đầu ho khẽ một tiếng rồi lặng lẽ đi thay áo, nhưng bàn tay trước khi buông ra vẫn siết nhẹ tay tôi thêm một cái như để xác nhận rằng cánh cửa kia khép lại là đúng.

Một năm sau, Sân khấu Múa rối Cổ Tịch Hồ của vợ chồng tôi trở thành điểm sáng văn hóa nức tiếng khắp vùng, đêm nào sân khấu nhỏ bên hồ cũng chật kín khán giả, nghệ nhân trẻ xếp hàng dài xin được tầm sư học đạo. Bộ rối Thất Tinh Liên Hoa được trình diễn dưới đúng tên tác giả Bùi Thanh Trà, từng mối dây tơ tằm mười hai mối lướt trong tay tôi sống động như có linh hồn riêng, khiến hàng ghế đầu nhiều lần im phăng phắc rồi vỡ òa tiếng vỗ tay không dứt. Ông Chu Văn Hạc ngồi ở hàng ghế danh dự, tay cầm chén trà nóng, đôi mắt tinh tường nhìn đám học trò trẻ đang há hốc mồm vì say mê, rồi ông với giọng sang sảng đầy tự hào nói với chúng rằng: "Chọn bạn đời cũng như chọn gỗ làm rối, đừng nhìn lớp sơn son thếp vàng lòe loẹt bên ngoài, phải nhìn thớ gỗ trầm chịu thương chịu khó bên trong mới biết đâu là bảo vật thật." Mấy đứa học trò nghe xong đồng loạt quay sang nhìn vợ chồng tôi rồi cười khúc khích, còn tôi thì trong lòng ngọt như vừa ăn xong một đĩa bánh mật, vì hóa ra lời phán xét công bằng nhất đôi khi không nằm ở tòa án, mà nằm ở miệng của một lão nghệ nhân cả đời chỉ tin vào đôi tay thật.

Đêm kỷ niệm một năm ngày cưới, sau buổi diễn thành công rực rỡ, căn phòng ngủ trong xưởng gỗ thơm ngát mùi trầm hương, ánh đèn vàng phủ xuống ấm như một lớp mật mỏng. Phan Tấn Lộc ngồi ngay ngắn bên mép giường, lưng thẳng tắp như đang chờ nhận nhiệm vụ quan trọng, dù anh đã nói chuyện trôi chảy từ lâu nhưng cứ hễ đứng trước tôi vào lúc đêm khuya là bệnh lúng túng cũ lại tái phát. Anh nghiêm trang rút từ túi áo ngực ra tờ giấy đăng ký kết hôn được bọc kỹ trong bao vải, đặt ngay ngắn xuống bàn, rồi đưa thêm cho tôi một mẩu giấy nhỏ với nét chữ nắn nót quen thuộc viết rằng: "Hôm nay anh biểu hiện tốt, tối nay muốn được nghe em gọi hai chữ Chồng ơi mười lần." Tôi đọc xong thì bật cười đến mức vai run lên, lập tức tịch thu luôn cuốn sổ tay và cây bút của anh, vòng tay ôm lấy cổ người đàn ông cao lớn đang đỏ vành tai ấy rồi hôn nhẹ lên trán anh. Tôi với giọng cười trong trẻo tuyên bố với anh rằng: "Từ nay anh có quyền ăn thêm hai bát cơm mỗi tối, có quyền ngủ nướng cùng em mỗi sáng, không cần viết đơn xin phép nữa, nghe rõ chưa chồng." Phan Tấn Lộc với giọng trầm khàn vì xúc động đáp lại tôi rằng: "Nghe rõ, vợ."

Dưới ánh đèn vàng ấm áp của Xưởng Tịch Hồ, đôi con rối cổ Thất Tinh Liên Hoa được đặt trang trọng trên kệ gỗ, ngay cạnh tờ giấy đăng ký kết hôn và mẩu giấy viết tay xin quyền lợi làm chồng của Phan Tấn Lộc. Tôi tựa đầu vào vai anh, nghe tiếng nước hồ vỗ rất khẽ vào bậc đá ngoài sân và nghe giọng nói trầm ấm của người đàn ông từng bị cả giới sân khấu đồn là phế nhân đang dỗ tôi đi ngủ sớm để mai còn dậy ăn sáng. Trong lòng tôi bỗng dâng lên một cảm giác viên mãn rất nhẹ mà rất sâu, vì cuối cùng tôi cũng hiểu chọn chồng không phải chọn người nói hay nhất dưới ánh đèn, mà chọn người sẵn sàng ướt nửa vai áo để che mưa cho mình và dám ăn hết nồi canh mặn đầu tiên chỉ để vợ vui. Tiếng cười của tôi hòa cùng tiếng gọi vợ dịu dàng của anh vang vọng mãi trong căn phòng thơm mùi gỗ trầm, khép lại một cuộc hôn nhân bắt đầu bằng oan trái nhưng kết thúc bằng tự nguyện ở lại bên nhau trọn đời.