Chương 8: Đế Chế Cũ Phá Sản, Người Từng Bị Ruồng Bỏ Ngồi Trên Đỉnh Cao Mới

Ba tháng sau buổi trình diễn quốc tế, trụ sở Thiên Phúc không còn sáng đèn đến nửa đêm như những ngày còn chạy theo các chỉ tiêu tăng trưởng đẹp đẽ trên báo cáo. Bảng thông báo nội bộ ở sảnh chính lần đầu tiên trong nhiều năm chỉ còn dán thông báo tái cơ cấu, lịch làm việc rút gọn và danh sách các đối tác đã gửi văn bản chấm dứt hợp tác. Hai nhà phân phối lớn nhất rút toàn bộ cam kết đơn hàng. Nhóm nhà đầu tư dừng giải ngân đợt tiếp theo. Các khoản nợ đến hạn từ ngân hàng lần lượt được gửi tới khiến phòng tài chính phải họp khẩn gần như mỗi sáng. Những cửa hàng từng thiếu hàng bán chạy trong đợt phân phối sai lệch vẫn chưa lấy lại được nhịp bán hàng. Kho tổng còn tồn những lô hàng dư thừa phải giảm giá sâu để thu hồi một phần vốn.

Người phải rời ghế đầu tiên là Đinh Yến Chi. Quyết định miễn nhiệm chức giám đốc công nghệ được công bố ngay trong cuộc họp cổ đông bất thường. Lý do là mất năng lực điều hành và gây thiệt hại nghiêm trọng cho doanh nghiệp. Cô ngồi lặng ở cuối bàn. Bộ âu phục từng được chuẩn bị riêng cho ngày nhậm chức nay nhăn ở vai. Bàn tay cô liên tục xoay chiếc bút nhưng không ghi thêm được một chữ nào vào biên bản. Những quản lý từng vỗ tay chúc mừng cô trong lễ bổ nhiệm giờ lần lượt khẳng định trước hội đồng rằng họ chỉ làm theo chỉ đạo bằng văn bản. Mọi quyết định thay đổi mô hình và chỉnh sửa số liệu trình bày đều do chính cô ký duyệt. Hồ sơ cá nhân của cô được chuyển sang bộ phận pháp chế để đối chiếu trách nhiệm. Họ đối chiếu từng lần thay thế mô hình cũ, từng lần bỏ qua dữ liệu thử nghiệm gốc và từng báo cáo đã làm đẹp trước ngày trình diễn. Chiếc ghế mà cô từng tuyên bố sẽ khiến tôi phải quay lại xin việc trong vòng một tháng, cuối cùng không giữ nổi cô qua hết một quý. Cái giá phải trả đã đến.

Ngô Quốc Bảo bị đình chỉ chức giám đốc tài chính ngay trong tuần tiếp theo. Toàn bộ chứng từ thanh toán cho các hợp đồng tư vấn bị niêm phong để phục vụ việc đối chiếu độc lập. Kết quả đối chiếu cho thấy nhiều khoản phí bản quyền tăng bất thường theo từng lần mở rộng nền tảng. Chúng lại trùng khớp với dòng tiền chuyển tới doanh nghiệp có liên hệ với gia đình chủ tịch. Ông từng tìm cách che giấu dòng tiền ấy bằng các phê duyệt nội bộ. Ông ta ban đầu vẫn giữ giọng điềm đạm quen thuộc, liên tục nói rằng mình chỉ thực hiện theo phê duyệt cấp trên. Nhưng chính những thư điện tử chỉ đạo thanh toán khẩn cấp do ông soạn lại khóa chặt vai trò của ông trong mạng lưới ấy. Cao Văn Sơn nhận hậu quả gần như cùng lúc. Hợp đồng tư vấn dài hạn bị hủy bỏ. Đối tác yêu cầu bồi thường thiệt hại. Các doanh nghiệp trong ngành đồng loạt từ chối gia hạn vì báo cáo thử nghiệm của phía ông đã được chứng minh là bị làm sai lệch. Từ kẻ được trải thảm đỏ mời vào để thay thế di sản của tôi, ông Sơn rời Thiên Phúc với tập hồ sơ bồi thường dày hơn cả bản đề xuất nền tảng mà ông từng dùng để thuyết phục Yến Chi. Thảm đỏ đã biến mất.

Người mất nhiều nhất vẫn là Đinh Bá Khiêm. Ông buộc phải rời vị trí chủ tịch và bàn giao quyền điều hành cho nhóm quản trị do nhà đầu tư chỉ định để thực hiện tái cơ cấu nợ. Cơ quan có thẩm quyền tiếp tục làm rõ trách nhiệm của ông đối với hồ sơ nghiệm thu. Ông đã biết hồ sơ có sai lệch nhưng vẫn ký phê duyệt để kịp tiến độ huy động vốn. Chữ ký ấy không còn là con dấu quyền lực. Nó đã trở thành bằng chứng rõ ràng nhất chống lại chính ông. Thiên Phúc phải bán bớt một số tài sản không cốt lõi. Họ đóng cửa các dự án mở rộng dang dở và cắt giảm mạnh hoạt động để giữ dòng tiền tối thiểu cho hai trăm cửa hàng còn đang chật vật. Những người thân từng dựa vào uy tín của ông để giữ vị trí trong tập đoàn cũng lần lượt bị rà soát lại. Bạn bè làm ăn lâu năm bắt đầu tránh các cuộc gọi vay mượn và bảo lãnh mà trước đây họ chưa từng từ chối. Đế chế mà ông gây dựng cả đời không sụp đổ trong một đêm ồn ào. Nó rạn ra từng ngày trong những thông báo nợ, những cuộc họp không còn người vỗ tay và những căn phòng làm việc trống dần. Sụp đổ không thể tránh khỏi.

Cùng thời gian ấy, tại tập đoàn của Tổng giám đốc Bùi Thanh Sơn, nền tảng dự báo mới do tôi dẫn dắt đã hoàn thành giai đoạn vận hành trên toàn bộ mạng lưới được giao. Kết quả ổn định vượt mức cam kết ban đầu. Hệ thống đọc đúng khác biệt tiêu dùng theo khu vực, mùa vụ và biến động giá. Nó giúp các cửa hàng giảm rõ rệt tình trạng thiếu hàng bán chạy. Nó đồng thời hạ lượng hàng tồn xuống mức thấp nhất trong ba năm gần đây. Tôi không làm việc một mình trong những đêm trắng như trước. Tôi có một đội ngũ được phân quyền rõ ràng, ngân sách minh bạch và quyền quyết định chuyên môn được ghi thẳng trong quyết định bổ nhiệm. Ông Sơn đứng trước hội đồng điều hành. Ông đặt bản quyết định bổ nhiệm giám đốc chiến lược dữ liệu xuống trước mặt tôi rồi nói bằng giọng tôn trọng và dứt khoát: "Tôi trao cho anh Triết toàn quyền quyết định kỹ thuật, vì kết quả vận hành đã tự nói rõ ai là người hiểu hệ thống này nhất."

Đỗ Thùy Linh được mời về đội ngũ của tôi sau khi quá trình thẩm định độc lập ghi nhận cô đã bảo vệ dữ liệu thử nghiệm gốc. Cô cung cấp thông tin đúng quy trình, bất chấp sức ép rất lớn từ ban lãnh đạo cũ. Lần đầu gặp lại trong phòng chiến lược, cô đứng thẳng hơn hẳn ngày còn ở Thiên Phúc. Cô nhìn tôi rồi nói bằng giọng vẫn còn áy náy nhưng đã rõ ràng: "Em xin lỗi vì ngày đó đã im lặng, từ nay em sẽ chỉ làm việc dựa trên dữ liệu thật." Tôi gật đầu. Tôi đặt trước mặt cô bản phân công phụ trách kiểm chứng dữ liệu rồi đáp lại ngắn gọn rằng sự chính trực chỉ có giá trị khi người ta dám giữ nó cả lúc phải trả giá. Nhiều đối tác từng ngồi trong hội trường trình diễn quốc tế cũng chủ động tìm tới tập đoàn mới. Họ không đến vì lời quảng bá. Họ đến vì đã tận mắt thấy hệ thống nào vận hành được và hệ thống nào chỉ đẹp trên màn hình trình chiếu.

Tin tức về Thiên Phúc vẫn đều đặn xuất hiện trên các bản tin ngành bán lẻ với những cụm từ tái cơ cấu, xử lý nợ và thay đổi nhân sự cấp cao. Màn hình điều hành trong phòng tôi mỗi sáng lại hiện những chỉ số tăng trưởng đều và yên tĩnh. Sự đối lập ấy không khiến tôi hả hê ồn ào. Tôi hiểu rõ giá trị của mình chưa từng nằm ở việc nơi cũ sụp đổ. Nó nằm ở khả năng xây dựng lại một hệ thống đúng đắn ở nơi biết tôn trọng nó. Chuyên gia Dương Ngọc Lan gửi tới bản kết luận cuối cùng. Trong đó bà ghi rõ mọi sai lệch nghiêm trọng đều phát sinh sau ngày tôi bàn giao. Thư viện thuật toán cá nhân của tôi chưa từng thuộc gói tài sản doanh nghiệp phải chuyển giao vĩnh viễn. Tờ kết luận ấy khép lại toàn bộ những lời đồn phong sát và vu khống từng được tung ra để dồn tôi vào đường cùng. Nó đặt dấu chấm hết cho nỗ lực cuối cùng của phe cũ nhằm biến tôi thành vật tế thần. Vật tế thần không còn nữa.

Chiều cuối tháng thứ sáu, bảo vệ báo lên rằng Đinh Bá Khiêm xin gặp riêng và đã chờ ở phòng khách gần một giờ. Ông không còn đoàn tùy tùng, không còn xe đưa đón như những ngày ông bước vào bất cứ tòa nhà nào cũng có người mở cửa trước. Ông ngồi xuống đối diện tôi. Mái tóc ông bạc đi trông thấy. Bàn tay ông đặt lên đầu gối khẽ run khi nhắc tới những nhân viên vô tội đang phải chịu hậu quả vì quyết định của ban lãnh đạo cũ. Ông nhìn tôi rất lâu. Giọng ông khàn và chậm hơn hẳn ngày ông ra lệnh cắt lương của tôi trước toàn bộ phòng họp rồi nói: "Cậu Triết, bảy năm tình nghĩa không thể nói bỏ là bỏ. Cậu quay về cứu lấy hệ thống còn lại của Thiên Phúc đi. Tôi sẽ khôi phục mọi thứ cho cậu." Ông nói thêm rằng chiếc ghế cũ vẫn còn trống. Chỉ cần tôi gật đầu thì mọi hiểu lầm trước đây đều có thể được thu xếp trong nội bộ để không ai phải mất mặt thêm nữa.

Tôi nghe hết, không ngắt lời, cũng không nhắc lại những lời đe dọa phong sát từng được nói ra trong phòng họp bổ nhiệm của Yến Chi. Khi ông đã im lặng, tôi đặt lên bàn bản dự thảo hợp đồng dịch vụ độc lập mà bộ phận pháp lý của tôi đã chuẩn bị. Từng trang đều ghi rõ phạm vi, chi phí và giới hạn trách nhiệm. Tôi nhìn thẳng vào ông. Tôi giữ giọng trầm ổn và chia rõ từng luận điểm như cách tôi vẫn làm suốt bảy năm qua rồi nói: "Thứ nhất, tôi không quay lại làm nhân viên của Thiên Phúc dưới bất cứ chức danh nào. Thứ hai, mọi hợp tác nếu có phải được lập thành hợp đồng dịch vụ độc lập với chi phí và phạm vi xác định trước. Thứ ba, quyền quyết định chuyên môn và quyền sở hữu trí tuệ cá nhân phải được phân định bằng văn bản và không ai được can thiệp tùy tiện." Tôi nói tiếp rằng tôi không có trách nhiệm gánh thay hậu quả của những quyết định mà tôi không tham gia, không ký duyệt và đã rời khỏi hoàn toàn theo đúng biên bản bàn giao.

Chủ tịch Khiêm cúi đầu nhìn dòng xác nhận trong dự thảo. Dòng ấy ghi rõ tôi không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ sai phạm nào phát sinh trước thời điểm ký hợp đồng mới. Bàn tay ông dừng lại rất lâu trên mép giấy. Ông khẽ thở dài. Ông vẫn cố níu lấy sợi dây cũ rồi nói bằng giọng đã mất hẳn vẻ ra lệnh: "Tôi chỉ mong cậu nghĩ tới tình nghĩa bảy năm mà mềm lòng một lần này thôi." Tôi đáp lại ông bằng sự bình thản không còn chút oán giận nào rồi nói: "Bảy năm qua tôi nhận lương để tạo ra giá trị bằng lao động của mình. Tôi chưa từng ký vào bất cứ văn bản nào bán đi quyền tự trọng và danh dự nghề nghiệp của bản thân." Trong khoảnh khắc ấy tôi hiểu rất rõ lòng tốt của một người lao động có thể rộng đến đâu cũng phải có ranh giới. Nếu không nó sẽ bị kẻ khác biến thành nghĩa vụ vô hạn để chiếm đoạt mãi mãi. Ranh giới này không thể xóa.

Tôi đứng dậy tiễn ông ra cửa theo đúng phép lịch sự dành cho một đối tác bên ngoài. Tôi không níu giữ, không tiễn xa. Tôi cũng không hứa thêm bất cứ điều gì ngoài những điều khoản đã nằm ngay ngắn trên bàn. Trở lại phòng chiến lược dữ liệu, đội ngũ của tôi đang chờ phê duyệt kế hoạch mở rộng nền tảng dự báo sang mạng lưới mới. Màn hình lớn hiện những con số vận hành ổn định và sáng rõ như một trật tự vừa được lập lại. Tôi khép tập hồ sơ cũ mang tên Thiên Phúc. Tôi đặt nó vào ngăn lưu trữ đã khóa. Tôi mở tập kế hoạch mới mang tên của chính đội ngũ đang tin tưởng và tôn trọng năng lực của nhau. Người ta từng nghĩ tôi không thể rời bỏ công trình mình đã dành bảy năm xây dựng, nhưng họ đã nhầm. Tôi không rời bỏ giá trị của mình. Tôi chỉ rời khỏi nơi không còn xứng đáng nhận lấy nó. Tôi bước tiếp, không quay đầu. Có những cánh cửa đóng lại không phải để trừng phạt người ở phía sau, mà để người bước ra cuối cùng được sống đúng với giá trị của chính mình.