Chương 8: Hóa Đơn Cuối Cùng Và Người Đứng Sau Ánh Đèn

Sáu tháng sau buổi đối chiếu ở chung kết quốc tế, học viện ẩm thực mới của tôi mở cửa đón lứa học viên đầu tiên. Buổi sáng nắng nhẹ, mùi nguyên liệu tươi thoang thoảng khắp hành lang. Bảng quy tắc tài trợ minh bạch được treo ngay ở sảnh, từng khoản hỗ trợ đều ghi rõ điều kiện, thời hạn và chứng từ đi kèm, để không ai còn có thể gọi một khoản chi sai mục đích là quà tặng tự nguyện. Tôi đứng ở cửa bếp nhìn học viên xếp hàng nhận tạp dề, trong lòng chỉ còn một ý nghĩ rất nhẹ. Tiền đã đi đúng chỗ. Vào tay những người chịu ghi chép và chịu học cách trả lời bằng tay nghề.

Nguyễn Diễm My đứng ở bàn bếp chính với tư cách đầu bếp trưởng. Cô tự tay sắp xếp thực đơn đào tạo và hướng dẫn từng học viên cách cân nguyên liệu, ghi nhiệt độ và lưu lại cả những lần thử nghiệm thất bại. Cô không còn là phụ bếp phải cúi đầu nghe người khác ra lệnh ký vào thứ mình không làm. Cô là người đứng thẳng trước bảng công thức của chính mình, nói rõ món ăn này bắt đầu từ đâu và vì sao nó mang tên cô. Khi tôi hỏi cô có muốn đổi sang một món dễ gây ấn tượng hơn cho buổi giới thiệu đầu tiên không, cô lắc đầu và đáp rằng món ăn này đã đi cùng cô qua đủ lần hỏng, nên cô muốn để hội đồng nhìn thấy cả quá trình chứ không chỉ một đĩa thành phẩm đẹp. Tôi gật đầu, bởi đó chính là thứ mà sáu năm tài trợ cho người khác chưa từng mua được cho tôi, một người biết trân trọng cơ hội bằng cách làm việc chứ không bằng cách kể chuyện.

Trước buổi giới thiệu, Diễm My còn rụt rè hỏi tôi có cần giảm bớt kinh phí cho học viên mới để học viện đỡ áp lực trong những tháng đầu hay không. Tay cô vẫn nắm chặt cuốn sổ ghi chép như sợ mình vừa hỏi một điều thừa thãi. Tôi đặt tay lên cuốn sổ của cô, mỉm cười và nói: “Cứ ghi đúng từng khoản, người có năng lực không cần phải học cách giấu hóa đơn.” Cô gật đầu thật mạnh, mắt sáng lên như vừa được gỡ một nút thắt. Cô quay lại bàn bếp tiếp tục cân từng gam nguyên liệu với vẻ cẩn thận của người biết mỗi con số mình ghi ra đều là một phần danh dự nghề nghiệp. Tôi đứng nhìn cô làm việc, chợt nghĩ cùng một khoản tiền, trao cho người biết ơn thì thành bậc thang, trao cho kẻ coi đó là nghĩa vụ thì thành thói quen đòi thêm. Học viện này từ nay sẽ chỉ giữ lại một loại người duy nhất.

Buổi giới thiệu bắt đầu khi ông Long bước lên sân khấu nhỏ của học viện. Ông nhìn khắp lượt học viên rồi dừng ánh mắt ở bàn bếp của Diễm My với vẻ hài lòng không giấu giếm. Ông bước lên phía trước, giọng chậm rãi mà chắc chắn. Ông nói cơ hội trong nghề này phải trao cho người biết giữ nghề, biết ghi chép và biết nhận lỗi khi món ăn chưa đạt. Không phải cho người chỉ giỏi đứng dưới ánh đèn để kể về tài năng của mình. Cả khán phòng vỗ tay. Tôi đứng ở hàng ghế đầu, chợt nhận ra lời khen dành cho Diễm My lần này không cần đến bất kỳ hóa đơn nào làm chứng, bởi chính món ăn trên bàn đã tự nói hết. Khi ông Long quay sang chúc mừng tôi, tôi bước tới chào thầy Long bằng giọng lễ phép và nói: “Lần này con không cần đứng sau một người để người đó được gọi là thiên tài.”

Trong lúc học viện mở cửa, những gì còn lại của Phạm Nhã Quỳnh cũng lần lượt được khép lại bằng giấy tờ chứ không bằng nước mắt. Cô ta đã mất quyền khai thác thương mại đối với toàn bộ công thức thuộc bộ sưu tập của viện. Thương hiệu món ăn chủ lực vướng tranh chấp chưa gỡ được. Hợp đồng nhượng quyền từng được khoe như chiến thắng lớn cũng đã bị hủy vì bên nhận nhượng quyền không chấp nhận kinh doanh trên một thương hiệu không sạch. Tổng kinh phí sáu năm khoảng mười hai tỷ đồng được phân loại rành mạch. Học phí, tu nghiệp và hỗ trợ sinh hoạt hợp pháp tôi không đòi lại một đồng. Còn những khoản dùng sai mục đích thì cô ta phải hoàn trả theo lịch cụ thể với thời hạn và trách nhiệm ghi rõ từng đợt. Không một nhà tài trợ nào còn dám đưa tay ra sau khi hồ sơ đã công khai. Người đầu bếp từng được săn đón nay phải tự tìm việc bình thường, tự trả tiền thuê nhà bằng chính đôi tay của mình.

Đinh Bảo Ngọc cũng không còn giữ được chiếc ghế dẫn chương trình từng giúp cô ta kể chuyện nghèo khó trước ống kính. Sau khi bảng chi tiêu bị công khai, đối tác đã chấm dứt hợp đồng và yêu cầu hoàn trả những lợi ích nhận sai quy định. Chiếc vòng kim cương, những bữa ăn riêng và kỳ nghỉ xa xỉ từng được gọi là quà tặng tự nguyện giờ đều có hóa đơn đối chiếu. Con số không biết khóc. Đám đông từng thương cảm cô ta lần lượt quay lưng khi nhận ra mình đã khóc thay cho một người chưa từng thiếu tiền. Cô ta từng gọi điện cho tôi, giọng ngọt đến mức gần như van nài, xin tôi xác nhận rằng cô ta không biết nguồn tiền mua chiếc vòng. Tôi chỉ yêu cầu cô ta đối chiếu đúng chứng từ và không đưa ra bất kỳ lời xác nhận nào trái với sự thật. Khi bị hỏi đến nguồn tiền, Nhã Quỳnh đổ lỗi cho Bảo Ngọc, còn Bảo Ngọc lại nói mình chỉ nhận quà theo lời Quỳnh. Câu tự nguyện cho từng dùng để thoát trách nhiệm giờ bị trả nguyên vẹn lại cho chính người đã nói ra nó. Ông Phúc thì phải tự chịu thiệt hại từ thương vụ nhượng quyền thất bại. Các đối tác phân phối đã chuyển sang hợp tác với học viện mới vì quyền sở hữu và nguồn gốc thực đơn ở đây đã rõ ràng đến từng trang ghi chép.

Buổi giới thiệu vừa kết thúc, lễ tân báo với tôi rằng có một người muốn gặp riêng, không đặt lịch trước và không còn đi cùng người dẫn chương trình nào nữa. Tôi bước ra phòng tiếp khách nhỏ cạnh sảnh và thấy Nhã Quỳnh đang đứng đó trong bộ quần áo giản dị. Tay cô ta ôm chặt một tập giấy đã nhàu ở mép, gương mặt không còn lớp trang điểm dày của những buổi ra mắt thương hiệu. Cô ta không còn dáng vẻ của người từng ném món ăn của thầy vào thùng rác trước hàng trăm khách mời, mà giống một người vừa đi qua một mùa dài không có ai đứng sau đỡ lời. Tôi không bảo cô ta ngồi xuống bằng giọng thương hại, cũng không đuổi cô ta đi bằng giọng hả hê. Tôi chỉ đặt tập lịch hoàn trả mà luật sư Tuấn đã chuẩn bị lên bàn và chờ cô ta nói lý do mình đến đây.

Nhã Quỳnh cúi đầu thật thấp, hai tay run run đặt tập giấy của mình xuống cạnh tập lịch của tôi, giọng vỡ ra khi cô ta nói: “Cô Vy, em thật sự không còn nơi nào để đi, xin cô cho em quay lại, em sẽ làm bất cứ điều gì.” Cô ta nhắc lại sáu năm được nâng đỡ, nói mình chỉ nhất thời nóng vội và hứa sẽ bắt đầu lại từ đầu nếu còn được làm việc dưới sự hướng dẫn của tôi. Như thể sáu năm ấy là một tờ giấy nợ tình cảm có thể mang ra đổi lấy một cơ hội mới. Tôi nhìn tập giấy trên bàn, nhớ lại buổi sáng cô ta ép Diễm My ký vào thứ không phải của mình, nhớ lại bữa tiệc mà cô ta chế giễu tôi đã mất học trò, mất đối tác và sắp mất cả viện. Mọi thứ đã quá muộn. Tôi chợt thấy lời cầu xin này đến muộn hơn cả một mùa thi. Trong lòng tôi không còn giận đến run tay như đêm chung kết năm nào, chỉ còn một sự bình thản rất rõ rằng lòng tốt đã có hóa đơn thì không thể dùng nước mắt để xin thêm một lần nữa.

Tôi đẩy tập lịch hoàn trả về phía cô ta, giọng bình thản và chậm rãi, nói: “Tôi không lấy lại những gì cô đã được nhận hợp pháp, còn những khoản cô dùng sai thì cứ theo lịch mà trả.” Nhã Quỳnh ngẩng lên, mắt đỏ hoe, nói rằng cô ta có thể bắt đầu lại từ đầu và chấp nhận làm bất cứ việc gì trong bếp. Tôi lắc đầu, giọng dứt khoát, nói: “Tôi đã có người để trao cơ hội, và người đó không cần phải cướp công của ai để chứng minh năng lực.” Cô ta nhắc đến sáu năm tình nghĩa như nhắc đến một món nợ tôi còn thiếu cô ta. Tôi nhìn thẳng vào mắt cô ta và nói: “Sáu năm ấy tôi đã thanh toán đầy đủ, còn phần trách nhiệm của cô vẫn chưa đến hạn cuối.” Câu nói đó khiến cô ta im bặt, bởi lần đầu tiên trong sáu năm, người từng quẹt thẻ cho cô ta đã không còn đứng ở phía bên kia của hóa đơn nữa.

Nhã Quỳnh cầm tập lịch hoàn trả lên, mắt dừng lại ở dòng thời hạn thanh toán đầu tiên. Tôi thấy rõ khoảnh khắc cô ta nhận ra trong đó không còn để lại bất kỳ khoản hỗ trợ cá nhân nào cho mình nữa. Cô ta khẽ hỏi tôi có thể giúp cô ta lần cuối hay không. Tôi đứng dậy, chỉnh lại vạt áo rồi đáp bằng giọng nhẹ nhưng không chừa một khe hở nào: “Tôi đã trả học phí cho cô sáu năm. Phần còn lại của cuộc đời, cô tự học cách thanh toán nhé.” Cô ta ôm tập giấy ra cửa, bước chân chậm lại ở ngưỡng cửa như còn muốn quay đầu. Tôi đã quay về phía sân khấu, nơi Diễm My đang đặt món ăn mới lên bàn trước tiếng vỗ tay của học viên và hội đồng chuyên môn. Tôi không nhìn theo bóng cô ta, cũng không hỏi liệu cô ta có hối hận hay không, bởi câu trả lời đó từ lâu đã không còn nằm trong phần việc của tôi nữa.

Diễm My đứng cạnh món ăn do chính mình sáng tạo, bình tĩnh giải thích từng lựa chọn nguyên liệu và từng lần sửa đổi kỹ thuật. Lần này không ai trong phòng hỏi cô lấy công thức từ đâu, bởi quá trình của cô đã rõ ràng như chính cuốn sổ ghi chép cô đặt cạnh đĩa ăn. Ông Long gật đầu tán thưởng, vài nhà phân phối từng rời đi nay đã quay lại đặt vấn đề hợp tác. Học viên thì xôn xao ghi chép, như thể cả căn phòng vừa được nhắc rằng nghề bếp này vẫn còn chỗ cho người làm thật. Tôi liếc nhìn chiếc thùng rác ở góc bếp cũ trong ký ức, nơi một món ăn từng bị ném bỏ để chứng minh người ném không cần ân nhân. Tôi quay lại nhìn đĩa ăn đang được mọi người trân trọng thưởng thức trên sân khấu mới. Hai số phận đã đổi chỗ cho nhau mà không cần thêm một lời kết tội nào. Lần này, người từng đứng sau ánh đèn đã tự bước lên sân khấu của cuộc đời mình, còn những người từng sống bằng tiền và lòng tốt của tôi thì phải tự thanh toán hóa đơn do chính họ tạo ra.